Sự kiện - chuyên đề:

Cụm di tích nhà Trần tại Thái Bình: Giao thông giữa các di tích đang cần sự kết nối

VHDN: Hưng Hà (Thái Bình) là nơi các Vua Trần khởi nghiệp (thế kỷ XIII- XIV). Khu vực này cũng là nơi xây dựng Hoàng thành, lăng tẩm và an táng các vị Vua, Hoàng hậu cùng nhiều trọng thần trong hoàng tộc nhà Trần. Cụm di tích nhà Trần tại Hưng Hà đã được cấp bằng chứng nhận di tích lịch sử quốc gia cấp đặc biệt bao gồm lăng, mộ, đền thờ các vua Trần tại xã Tiến Đức. Cụm di tích đình, đền, lăng thờ Thái sư Trần Thủ Độ và Linh từ Quốc mẫu Trần Thị Dung nằm tại xã Liên Hiệp. Chính vì hai cụm di tích này nằm tách biệt trên địa bàn hai xã khác nhau, giao thông chưa thuận lợi nên khá nhiều du khách đã gặp khó trong việc thăm viếng, tìm hiểu lịch sử.

Lăng mộ Thống quốc thái sư Trần Thủ Độ tại xã Liên hiệp huyện Hưng Hà (Thái Bình)

Đặc biệt trong các dịp lễ hội thì giao thông kết nối các cụm di tích này lại càng trở nên khó khăn hơn. Con đường nối từ Lăng Thái sư Trần Thủ Độ với đền Ngừ (Đền thờ Thái sư Trần Thủ Độ, di tích lịch sử cấp quốc gia) chỉ dài chưa tới 300m hiện đang phải đi lòng vòng qua một khu nghĩa địa khúc khuỷu. Các di tích mặc dù đã được đầu tư tôn tạo xong hiện nay nhiều hạng mục đã có dấu hiệu xuống cấp. Đặc biệt với di tích đền thờ Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung, phần bệ thờ đang lún nứt nghiêm trọng. Phần nền của đền thờ cũng sụt lún tiềm ẩn nguy cơ cao khi du khách thập phương tới chiêm bái và các hoạt động thờ tự của Đền.

Bí thư Đảng uỷ, chủ tịch HĐND xã Liên Hiệp, ông Đào Trọng Giáp cho biết, xã đang lên phương án sửa chữa các di tích và mở thêm đường giao thông kết nối các di tích tạo thuận lợi cho du khách thập phương tới chiêm bái tuy nhiên mọi đầu tư xây dựng đang phải làm “cầm chừng” do chưa đủ kinh phí.

Bệ thờ tại đền thờ Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung (di tích cấp quốc gia) đang bị lún nứt.

Giữa bốn bề là đồng lúa xanh ngát, lăng mộ của Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung đã được đầu tư sửa chữa năm 2006 – 2007. Đền thờ Bà nằm cách lăng mộ khoảng 500m. Bà qua đời, hưởng thọ gần 70 tuổi vào năm Kỷ Mùi (1259), được vua Trần Thái Tông phong là Linh Từ Quốc mẫu. Ngày giỗ của Bà vào ngày 7/4 âm lịch. Ban quản lý di tích cho biết, sẽ có lễ rước, dâng hương và các hoạt động khác để tỏ lòng thành kính với Linh Từ.

Lăng mộ của Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung

Cuộc đời của Linh Từ Trần Thị Dung gắn chặt và có vai trò vô cùng quan trọng trong giai đoạn đầu của Vương triều Trần. Từ việc lấy Hoàng tử Sảm để mở đường đưa họ Trần vào triều đình nhà Lý, cho đến khi bị giáng xuống làm Thiên Cực công chúa và lấy Trần Thủ Độ, bà đã trải qua biết bao thăng trầm.

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông năm Mậu Ngọ (1258), trước thế giặc quá mạnh, triều đình nhà Trần tạm thời  phải rút khỏi thành Thăng Long. Triều đình đã ủy thác cho Bà toàn bộ trọng trách bảo đảm an toàn cho hoàng gia và tích trữ hậu cần cho quân đội trong cuộc rút lui. Quân Mông cổ tràn vào Thăng Long lúc đó chỉ còn vườn không nhà trống. Quân Mông vào thành không cướp được lương thực lại bị quân nhà Trần cho phá cầu Phủ Lỗ (nay thuộc địa bàn huyện Đông Anh, Hà Nội), bày trận ở bên sông chặn đường (ngày 13 tháng Chạp năm Đinh Tị (1257) và tấn công đánh úp vào ngày 24 tháng Chạp tại Đông Bộ Đầu (bến sông Hồng, khoảng phía trên cầu Long Biên, Hà Nội). Kế vườn không nhà trống và tấn công đánh úp đã khiến quân Mông Cổ đại bại phải rút về, cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ nhất (1258) của quân dân nhà Trần đã hoàn toàn thắng lợi, Thành Thăng Long được giải phóng sau 9 ngày bị chiếm đóng. Trong khi đó Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung đã đưa toàn bộ Hoàng tộc và gia quyến của quan lại trong triều sơ tán an toàn.

Hiện nay ở huyện Hưng Hà, Thái Bình còn có làng Quán Triều (Triều Quyến, xã Hòa Tiến), tương truyền là nơi Linh Từ đưa gia quyến của hoàng tộc và vợ con các tướng lĩnh về sinh sống để tránh sự tấn công truy ép của giặc Nguyên Mông. Bà cũng được biết tới là người rất có uy tín và sức thuyết phục. Chính bà đã hoá giải được hiềm khích giữa An Sinh Vương Trần Liễu và em trai mình là vua Trần Thái Tông, củng cố niềm tin và đoàn kết trong nội tộc tạo ra sức mạnh để chống thù trong giặc ngoài, xây dựng vương triều Trần phát triển. Nói về bà, sử thần Ngô Sĩ Liên đã viết: “Thế mới biết trời sinh ra Linh Từ là để mở nghiệp nhà Trần vậy”.

Trong quần thể di tích tại Liên Hiệp (Hưng Hà) hiện có hai ngôi đình thờ Thái Sư Trần Thủ Độ là đình Khuốc và đình Ngừ cùng với Lăng mộ của ông đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia. Ông và Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung là hai nhân vật có công lao mang tính quyết định lập nên vương  triều Trần và đóng góp nhiều công sức cho sự nghiệp dựng nước và giữ nước thời Trần. Ông qua đời vào năm Giáp Tý (1264).

Trần Thủ Độ đã giúp vua Trần dẹp yên giặc giã trong nước, làm cho Đại Việt được cường thịnh trở lại sau giai đoạn suy vong của nhà Lý (năm 1225). Khi Trần Thái Tông lên ngôi, Trần Thủ Độ làm được phong Quốc thượng vụ nắm giữ mọi việc cai trị thiên hạ, tiếp đó ông được phong làm Thái sư, giữ tất cả việc quân. Ông cũng là người đã sắp xếp và tổ chức bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương thời nhà Trần, đề cao pháp trị, đề ra luật lệ, quy chế hành chính; đóng góp rất lớn trong phát triển kinh tế, giáo dục, đắp đê ngăn lũ, phát triển nông nghiệp, ngành nghề thủ công truyền thống, đào tạo nhân tài….Trần Thủ Độ là một công thần hiếm có của Vương triều Trần và là vị anh hùng của dân tộc Việt Nam ở thế kỷ 13. Ông cũng là người đã lãnh đạo thắng lợi cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ nhất và đặt nền móng cho kỳ tích của nhà Trần là 3 lần đánh thắng Nguyên Mông.

Hiện này tại các đình thờ Thái sư Trần Thủ Độ còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử và nghệ thuật quan trọng. Pho tượng thờ tại đây có niên đại trên 500 năm và được đánh giá là pho tượng cổ nhất và đẹp nhất về Thái sư Trần Thủ Độ.

Tượng Thống quốc thái sư Trần Thủ Độ có niên đại hơn 500 năm và bát hương đá cổ tại đình Khuốc

Cũng tại xã Liên Hiệp còn có miếu Nứa, Miếu nằm trên một gò đất cao tại Thôn Nứa (xã Liên Hiệp, huyện Hưng Hà, Tỉnh Thái Bình). Xưa kia khu đất này là nơi gặp nhau của hai con lạch, một bắt nguồn từ Nhật Tảo và một bắt nguồn từ Lưu Xá. Hai con lạch chảy qua các làng rồi hội tụ tại gò đất này và tạo ra thế “Quần Long hội tụ” cho ngôi Miếu. Theo các cụ già trong thôn và một số nhà phong thuỷ thì chính thế đất này càng làm cho ngôi Miếu trở nên linh thiêng và tồn tại vững bền trong tâm khảm hậu thế cho dù vật đổi sao rời. Ngôi miếu này thờ Công chúa Thiều Dương tên thật là Trần Thị Thuý, con gái thứ của thượng hoàng Trần Thái Tông và Hiển Từ Thuận Thiên hoàng thái hậu và là cháu gọi Linh từ Quốc mẫu Trần Thị Dung là cô.

Miếu Nứa đang rất cần được quan tâm tu tạo và nâng cấp cảnh quan

Công chúa Thiều Dương là người có công chiêu mộ những người dân nghèo và khai khẩn vùng đất hoang hoá này trở thành trù phú. Công chúa cũng là người đã từ chối nhiều bổng lộc của triều đình và dùng tiền vua cấp để xây cầu, xây chùa và đúc chuông, tô tượng, phát triển nông nghiệp giúp dân có cuộc sống ấm no. Theo Đại Việt sử ký ghi, công chúa sau khi nghe tin vua cha Trần Cảnh mất đã thương xót mà khóc lóc rồi mất theo vào ngày 1/4/1277. Bà mất cùng ngày với Vua cha Trần Cảnh và được an táng tại thôn Nứa. Trong miếu hiện còn có đôi câu đối:

“Kính thiên hiếu khốc danh tại sử

An Nữ ân thâm thuỵ vĩnh tường”

có nghĩa là:

“Tiếng khóc thương vua tên ghi trong sử

Ơn sâu thương dân An Nữ còn thơm mãi đến muôn đời”

Lễ hội thôn Nứa được tổ chức tại miếu Nứa trong ba ngày từ ngày 1/4 đến 4/4 âm lịch hằng năm để tưởng nhớ ngày mất của công chúa Thiều Dương. Sáng mồng 1 tháng tư,  nhân dân làm lễ rước kiệu công chúa và làm lễ tế thần. Lễ hội cũng có các hoạt động vui chơi trong hai ngày với các trò chơi như thi đánh cờ, chọi gà và thi hát dân ca.

Tại cụm di tích Đền thờ các vua Trần (làng Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình), Thánh Tượng Quốc Thái Sư Trần Thủ Độ được thờ tại Bên phải tòa Hậu Cung. Thánh Tượng Linh từ Quốc Mẫu Trần Thị Dung được thờ bên trái hậu cung. Tuy nhiên khu vực Lăng mộ của Thái sư và Linh từ cùng với Miếu thờ Thiều Dương công chúa nằm tại xã Liên hiệp cách đó không xa thì lại chưa được nhiều người biết tới. Được biết, chính quyền và người dân địa phương , bà con về chiêm bái, tham quan di tích lịch sử nơi này luôn mong mỏi có thể sửa chữa con đường, tu bổ và sửa chữa một số hạng mục của các di tích đang xuống cấp. Thiết nghĩ ước mong này sớm thành hiện thực khi được xã hội hóa nguồn kinh phí. Việc kết nối giao thông và đặt thêm các biển chỉ đường trên đường đi cũng là việc cần làm để thuận lợi cho du khách chiêm bái và tìm hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc.

MINH GIÁC

15:57:04 26-04-UTC

VHDN: Hưng Hà (Thái Bình) là nơi các Vua Trần khởi nghiệp (thế kỷ XIII- XIV). Khu vực này cũng là nơi xây dựng Hoàng thành, lăng tẩm và an táng các vị Vua, Hoàng hậu cùng nhiều trọng thần trong hoàng tộc nhà Trần. Cụm di tích nhà Trần tại Hưng Hà đã được […]

Đối tác của chúng tôi