Sự kiện - chuyên đề:

Tái cơ cấu mô hình tăng trưởng

VHDN: Phải khẳng định rằng, đến nay Bạc Liêu vẫn chưa tạo được bứt phá về kim ngạch xuất khẩu (KNXK) thủy sản và luôn nằm sau tỉnh Cà Mau và Sóc Trăng. Nếu không có giải pháp và tái cơ cấu lại mô hình tăng trưởng, Bạc Liêu sẽ tiếp tục đi sau những tỉnh, thành phố của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và khó thể hiện được vai trò là “thủ phủ” ngành tôm.

 TÀI NGUYÊN BỊ “CHẢY MÁU”!?

Theo thống kê của Tổng cục thủy sản, KNXK tôm năm 2021 tỉnh Cà Mau đứng đầu cả nước với trên 1 tỷ USD, Sóc Trăng đứng thứ nhì với trên 986 USD và Bạc Liêu xếp thứ 3 với trên 776 triệu USD. Riêng KNXK trong 3 tháng đầu năm 2022, Bạc Liêu cũng chỉ xếp ở vị trí thứ 3.

Với tốc độ phát triển như hiện nay, nếu không tăng tốc và tổ chức lại sản xuất gắn với tái mô hình tăng trưởng thì Bạc Liêu khó hoàn thành chỉ tiêu KNXK tôm đạt 1,3 triệu USD vào năm 2025. Bởi để hoàn thành chỉ tiêu 1,3 tỷ USD này, nghĩa là KNXK phải tăng thêm trên 520 triệu USD tương dương 40% so với năm 2021. Nếu đem 40% này chia đều cho 4 năm từ 2022 – 2025 thì tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm đạt 10% và đây thật sự không phải là chuyện dễ làm.

Qua thống kê của Tổng cục thủy sản và VASEP, tốc độ tăng trưởng KNXK của toàn ngành Tôm Việt Nam chỉ dừng ở mức 6%/năm trong 10 năm qua. Do vậy, tăng trưởng 10%/năm so với mức tăng trưởng bình quân chung của toàn ngành tôm là rất khó.

Phân tích số liệu từ thực trạng ngành tôm của tỉnh cho thấy, mục tiêu đến năm 2025 Bạc Liêu trở thành trung tâm ngành công nghiệp tôm thật không dễ dàng. Song, mục tiêu này hoàn toàn có thể thực hiện được trong điều kiện Bạc Liêu phải tập trung giải quyết cho được nạn “chảy máu” tài nguyên mang lại từ con tôm, vốn được xem là “điểm nghẽn” trong lưu thông hàng hóa hiện nay.

Qua điều tra, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến KNXK của tỉnh đạt thấp so với các tỉnh, mặc dù sản lượng tôm nuôi do nông dân sản xuất ra gần như nhau. Đó là thực trạng nguồn tôm nguyên liệu của tỉnh đã thay nhau chạy ra các tỉnh ngoài giúp doanh nghiệp tỉnh khác làm giàu, còn các nhà máy của tỉnh cứ than “thiếu tôm”!?

Năm 2021, Bạc Liêu sản xuất trên 209.910 tấn tôm, nhưng số tôm nguyên liệu được đưa vào nhà máy chế biến chỉ dừng ở con số khoảng 115.000 tấn, chiếm 54%/tổng sản lượng làm ra. Điều đó đồng nghĩa với việc có 94.910 tấn, chiếm khoảng 46%/tổng sản lượng chảy ra tỉnh ngoài!? Vấn đề đặt, nếu 46% sản lượng tôm “bị chảy máu” trên được tập trung chế biến tại các nhà máy của Bạc Liêu thì chỉ tiêu đạt 1,3 tỷ USD là hoàn toàn thực hiện. Vì với 94.910 tấn sau chế biến thành phẩm sẽ đem về trên 581 triệu USD, cộng với 776 triệu USD hiện nay thì tổng KNXK sẽ đạt con số trên 1 tỷ 350 triệu USD.

CẦN ƯU TIÊN “3 ĐỘT PHÁ”

Để hóa giải các khó khăn, thách thức hiện nay và đưa Bạc Liêu đứng vào tốp đầu của cả nước về phát triển con tôm thì cần tập trung vào “3 đột phá” trong thực hiện tái cơ cấu mô hình tăng trưởng cho ngành tôm.

Đó là tập trung tháo gỡ ngay các “điểm nghẽn” về thị trường và tăng cường quản lý, thay vì để thị trường bị “thả nổi” tự phát như lâu nay. Bạc Liêu chọn con tôm là vật nuôi chủ lực và đột phá từ con tôm, nhưng từ khi tái lập tỉnh (năm 1997) cho đến nay Bạc Liêu vẫn chưa xây dựng được một chợ đầu mối cho con tôm!? Cũng như, chưa hình thành nên một sàn giao dịch cho con tôm làm giá, tránh được tình trạng chèn ép giá từ thương lái.

Xuất phát từ việc thiếu quan tâm và quản lý này, thị trường con tôm Bạc Liêu thay nhau bị các thương lái Trung Quốc thao túng và tạo ra hàng hoạt các hệ lụy xã hội. Đó là việc các thương nhân Trung Quốc thuê kho, xưởng của các doanh nghiệp tỉnh để gia công thành phẩm rồi xuất về Trung Quốc. Đồng thời, thành lập các Tổ thu mua tôm rải khắp các miền quê và tranh giành công nhân với các nhà máy chế biến thủy sản. Ông Mai Bá Dũng – Giám đốc Công ty chế biến xuất khẩu Tôm Việt bức xúc nói: “Thực trạng thương lái Trung Quốc vào thao túng và tranh mua, giành bán tôm đã diễn ra từ năm 2018, nhiều doanh nghiệp chế biến xuất khẩu thủy sản đã gửi đơn phản ánh, kiến nghị, thậm chí “kêu cứu”, nhưng ngành quản lý đến nay vẫn chưa có phản hồi hay xử lý nghiêm các thương lái này. Các thương lái này không chỉ tạo ra sự bất ổn về giá tôm, gây ô nhiễm môi trường sản xuất, mà quan trọng hơn cả là làm ảnh hưởng chung đến toàn ngành xuất khẩu khi con tôm được chế biến mang thương hiệu Bạc Liêu”.

Một giải pháp mang tính đột phá khác chính là Bạc Liêu cần xây dựng một chiến lược để phát triển khu công nghiệp chế biến tôm xuất khẩu. Bởi lâu nay, việc phát triển các nhà máy chế biến đều mang tính tự phát và Bạc Liêu chưa xây dựng được khu công nghiệp dành riêng cho con tôm. Trong khi đó, chế biến xuất khẩu đóng vai trò quyết định đến giá trị của cả chuỗi ngành tôm và đã là trung tâm công nghiệp tôm thì phải có xuất khẩu, nếu không Bạc Liêu chỉ là “thủ phủ” nuôi tôm chứ không thể trở thành “thủ phủ” công nghiệp tôm!?

Quan tâm đến vấn đề này, vì qua khảo sát với 45 nhà máy chế biến thủy sản có công suất thiết kế 209.700 tấn/năm, đến nay đã đạt 100% công suất. Do vậy, phần lớn các hợp đồng của doanh nghiệp chỉ dám ký trong những tháng đầu năm và kết thúc rất sớm, vì nếu tiếp tục ký nữa sẽ không thể sản xuất kịp hàng để cung cấp cho các nước nhập khẩu do công suất các nhà máy đã đạt đến mức “cực đại”.

Ông Trần Văn Diệu – Tổng Giám đốc công ty TNHH thuỷ sản Thái Minh Long (TX. Giá Rai) cho biết: “Đối với công ty của chúng tôi, đến đầu tháng 3/2022 đã ký hợp đồng đạt trên 90% tổng công suất cả năm và đến nay đã không dám ký nữa. Vì vậy, kiến nghị tỉnh Bạc Liêu cần quy hoạch khu công nghiệp để phát triển thêm các nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu và góp phần khai thác, phát huy nguồn tôm nguyên liệu vốn dồi dào trong hiện tại và tương lai, nhất là khi Bạc Liêu trở thành “thủ phủ” thì diện tích, sản lượng tôm sẽ tăng cao nên phải có ngay kế hoạch trên tinh thần chủ động đón đầu. Nếu không, nguồn tài nguyên này sẽ tiếp tục “chảy máu” ra các tỉnh ngoài, vì khi có khu công nghiệp các doanh nghiệp sẽ xây dựng thêm hệ thống kho chứa giúp nông dân thu mua tôm dự trữ khi vào mùa thu hoạch tập trung”.

Cùng với tái cơ cấu mô hình tăng trưởng theo “chiều rộng” thì cần một giải pháp đột phá khác nữa là tập trung tái mô hình tăng trưởng theo “chiều sâu”, nghĩa là chuyển từ xuất khẩu thô với trên 90% lượng tôm xuất chủ yếu là tôm đông block sang chế biến các mặt hàng giá trị gia tăng cao như: tôm hấp, tôm chiên, tôm tẩm tỏi, tôm lăn bột, tôm nobashy…Làm được điều này, giá trị, lợi nhuận mang lại sẽ tăng gấp 2 – 3 lần so với bán tôm đông block và KNXK sẽ không dừng ở con số 1,3 tỷ USD/năm mà có thể tăng thêm từ 1 – 2 lần.

Với mục tiêu xây dựng Bạc Liêu trở thành trung tâm ngành công nghiệp tôm của cả nước sẽ hoàn toàn thực hiện thắng lợi khi các “nút thắt” được tháo gỡ và “điểm nghẽn” được khai thông. Song, điều cần làm ngay hiện nay chính là khẩn trương xây dựng hoàn thành Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (CNC) phát triển tôm Bạc Liêu, vì qua 6 năm thành lập, xây dựng cho đến nay Khu chỉ mới hoàn thành hạ tầng giai đoạn 1, trong khi  Khu công nghiệp này được ví như “trái tim” của “thủ phủ” ngành tôm.

LƯ DŨNG

08:31:23 25-05-GMT+0700

VHDN: Phải khẳng định rằng, đến nay Bạc Liêu vẫn chưa tạo được bứt phá về kim ngạch xuất khẩu (KNXK) thủy sản và luôn nằm sau tỉnh Cà Mau và Sóc Trăng. Nếu không có giải pháp và tái cơ cấu lại mô hình tăng trưởng, Bạc Liêu sẽ tiếp tục đi sau những […]

Đối tác của chúng tôi