Sự kiện - chuyên đề:

Xây dựng Bạc Liêu trở thành Trung tâm ngành tôm công nghiệp của cả nước

LTS: Từ năm 2010, từ khóa “thủ phủ” ngành tôm đã góp phần làm cho hình ảnh Bạc Liêu tỏa sáng với nhiều mô hình nuôi tôm siêu thâm canh áp dụng quy trình, công nghệ hiện đại đứng đầu cả nước. Cũng từ đây, đã chỉ ra đường hướng phát triển mới cho nền kinh tế tỉnh nhà và hình thành nên một trụ cột chiến lược để Bạc Liêu bứt phá. Với quyết tâm ấy, qua hai nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh, mục tiêu xây dựng Bạc Liêu trở thành Trung tâm ngành tôm công nghiệp của cả nước luôn được đặt lên hàng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và xem là trụ cột bật nhất trong 5 trụ cột phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Bài 1 : Cần được giải quyết đồng bộ về môi trường ?

Phải khẳng định rằng, Bạc Liêu là một trong những tỉnh, thành có diện tích và sản lượng nuôi tôm lớn đứng vào tốp đầu của khu vực ĐBSCL và cả nước. Với thế mạnh này, đã góp phần giải quyết việc làm, thu nhập cho hàng trăm ngàn lao động và trở thành nguồn thu số một về kim ngạch xuất khẩu. Song, với sự phát triển mạnh mẽ của các mô hình nuôi tôm, đã đặt ra hàng loạt các vấn đề cho phát triển bền vững, nhất là sự suy thoái về môi trường đã đến lúc phải cảnh báo.

Môi trường đang kêu cứu!

Với tổng diện tích nuôi trồng thủy sản hơn 140.000ha, cho tổng sản lượng nuôi trồng đạt trên 295.000 tấn/năm. Trong đó, có nhiều mô hình nuôi tôm hiệu quả như: nuôi tôm thâm canh, bán thâm canh, siêu thâm canh, tôm – lúa, tôm – rừng được nhiều tổ chức trong và ngoài nước đánh giá cao về tính bền vững, lợi nhuận cao hơn 15 – 30% so với độc canh cây lúa. Đây chính là tiền đề vững chắc để Bạc Liêu bứt phá và làm giàu từ con tôm.

Đặc biệt trong những năm qua, các doanh nghiệp của tỉnh đã xây dựng nên những mô hình nuôi tôm hiện đại đứng đầu cả nước mà điển hình là mô hình nuôi tôm siêu thâm canh của Tập đoàn Việt – Úc. Với mô hình nuôi này, Tập đoàn Việt – Úc đã xây dựng các khu phức hợp ứng dụng công nghệ cao bên trong các nhà kính. Các ao nuôi đều được lót bạt dưới đáy, nguồn nước mặn được xử lý tiệt trùng bằng một ao lắng với nhiều trang thiết bị hiện đại. Mỗi ao nuôi đều được trang bị thiết bị thu sóng siêu âm sonar, quạt nước, máy bơm oxy… hoạt động liên tục 24/24 giờ, nhằm đảm bảo các điều kiện cần thiết cho con tôm phát triển. Cùng với đó là các công nghệ vượt trội khác được ứng dụng như: công nghệ cho ăn tự động, đo lường tự động, thử nghiệm các phát minh mang tính đột phá, bền vững trong ngành tôm như: quy trình nuôi biofloc, quy trình nuôi bằng giá thể sinh học, quy trình xử lý nước tuần hoàn, quy trình nuôi không sử dụng kháng sinh…

Bên cạnh mô hình nuôi tôm trong nhà kính, tập đoàn còn áp dụng mô hình nhà màng bong bóng nuôi tôm. Đây là công nghệ nuôi mới từ Israel được triển khai lần đầu tiên ở Việt Nam và cũng là mô hình tiên tiến giúp tiết kiệm chi phí, đảm bảo hiệu quả nhất hiện nay, với mỗi ao có diện tích 500m2 mật độ nuôi là 300 con/m2 và cho thu hoạch từ 12 – 16 tấn/vụ/năm và mang về lợi nhuận hàng chục tỷ đồng/ha/năm cho các mô hình nuôi hiện đại bật nhất này.

Ngoài Tập đoàn Việt – Úc, Bạc Liêu còn xuất hiện nhiều doanh nghiệp nuôi tôm với các mô hình hiện đại khác cho siêu lợi nhuận như: Công ty Long Mạnh, công ty Hải Nguyên, công ty Trúc Anh…

Mô hình nuôi tôm siêu thâm canh trong nhà kính của công ty Hải Nguyên TP. Bạc Liêu.

Nhưng vẫn chưa có giải pháp khắc phục !

Có một thực trạng đáng báo động hiện nay chính là sự phát triển nóng của con tôm, nhất là mô hình nuôi tôm siêu thâm canh đã kéo theo vấn nạn ô nhiễm môi trường đã đến lúc báo động.

Hiện các địa phương có diện tích nuôi tôm lớn gần như “bó tay” với các mô hình nuôi này và không thể xử lý được, vì đến nay vẫn chưa có quy hoạch cụ thể cho từng vùng nuôi. Kéo theo đó là tình trạng tôm chết hàng loạt do ô nhiễm môi trường. Trong vài năm gần đây, nhiều hộ nuôi tôm ở ấp Bửu 2 (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) thay nhau “thất trắng”. Đó là sự phát triển quá nhanh của các mô hình nuôi tôm tự phát, trong khi hệ thống kênh thủy lợi bị bồi lắng nhanh và không đủ nước cấp cho con tôm. Hiện, xã Long Điền Đông là địa phương có diện tích nuôi tôm công nghiệp lớn nhất huyện Đông Hải với khoảng 320ha.

Ông Phạm Tươi (ấp Bửu 2, xã Long Điền Đông) than: “Trong mấy tháng nay, cả xóm tôm nuôi thay nhau bị thiệt hại và có hộ lỗ cả trăm triệu đồng. Nguyên nhân chính là không đủ nước để nuôi tôm, tôm chết nên mạnh nhà nào nấy xả nước ô nhiễm ra kênh nội đồng, mặc dù hệ thống kênh thủy lợi rất cạn và cứ chảy đi, chảy lại chứ không thoát được ra ngoài. Thế là cả xóm phải chấp nhận lấy “nước kho”, nghĩa là nguồn nước bị ô nhiễm ấy cứ được lấy vào phục vụ cho nuôi tôm mới, khi tôm bị chết lại thải ra và hộ khác lại lấy vào, cứ “kho” đi “kho” nguồn nước cũ rồi kéo nhau thiệt hại hết”.

Dự án cống số 4 ở ấp Bửu 2 (xã Long Điền Đông, huyện Đông Hải) đến nay xây dựng vẫn chưa xong.

Theo ông Tươi, nguyên nhân làm cho thiếu nước trầm trọng là ngoài hệ thống kênh thủy lợi ít được nạo vét thì một số công trình khác còn “làm khổ” người dân khi thi công theo “tiến độ rùa” mà Dự án cống số 4 ở ấp Bửu 2 là một minh chứng.

Không chỉ có địa bàn huyện Đông Hải mà nhiều dự án thủy lợi khác ở Vùng Nam Quốc lộ 1A cũng thế. Ông Hồ Văn Linh, Chủ tịch UBND huyện Hòa Bình cho biết: “Dự án đầu tư kết cấu hạ tầng phục vụ cho nuôi tôm công nghiệp – bán công nghiệp ở xã Vĩnh Mỹ A qua 10 năm xây dựng đến nay vẫn chưa hoàn thành, huyện đã 2 lần xử phạt nhà thầu nhưng đến nay xây dựng vẫn chưa xong”.

Nhu cầu về thủy lợi phục vụ cho nuôi tôm thì bức xúc, nhưng qua thống kê của ngành Nông nghiệp cho thấy, hệ thống kênh mương thủy lợi hiện nay chỉ mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu nước cho con tôm, trong khi lượng nước thải từ con tôm cứ tăng theo cấp số nhân.

Theo tính toán của ngành Tài nguyên – Môi trường, thông thường các ao nuôi tôm công nghiệp có chiều sâu mực nước hơn 1,3m – 1,5m. Như vậy, với hơn 20.000ha nuôi tôm công nghiệp – bán công nghiệp ở khu vực ven biển, mỗi vụ sẽ phát sinh khoảng 2.600 triệu mét khối nước thải ra môi trường. Trong khi, nước thải sau vụ nuôi tôm chứa nhiều vi sinh vật gây bệnh như: Vibrio, Aeromonas, E.coli, Pseudomonas, Proteus, Staphylococcus… Cùng nhiều loại nấm và nguyên sinh động vật không được xử lý triệt để thải thẳng ra nguồn nước tiếp nhận gây ô nhiễm nguồn nước, lan tràn dịch bệnh và gây nên thiệt hại trên diện rộng.

Một vấn đề đáng cảnh báo khác là sự phát triển nóng của con tôm còn làm cạn kiệt nguồn nước ngầm và kéo theo nạn thiếu nước ngọt trầm trọng.  Đó là thực trạng vào mùa khô độ mặn vượt lên con số từ 30 – 40 phần ngàn, trong khi độ mặn thích nghi và giúp con tôm sống được chỉ dừng ở mức từ 15 – 20 phần ngàn.

Để “giải khát” và cứu con tôm, các hộ nuôi tôm buộc phải khoan giếng hút nước ngầm, nhằm pha loãng nước mặn phục vụ cho nuôi tôm làm cho tình trạng mực nước ngầm xuống thấp dẫn đến sụt lún đất nền tự nhiên bình quân 1 – 2cm/năm. Từ đó, mỗi khi triều cường lên cao, diện tích ngập úng càng lớn hơn và kéo theo nguy cơ ô nhiễm, cạn kiệt nguồn tài nguyên nước ngày càng nghiêm trọng. Trong đó, Vùng Nam Quốc lộ 1A lại là vùng nuôi tôm công nghiệp chính và trọng điểm của tỉnh với các mô hình nuôi tôm siêu thâm canh có diện tích 4.000ha, nuôi thâm canh, bán thâm canh diện tích gần 22.000ha.

Với những thách thức được đặt ra cho thấy, một trong những giải pháp hàng đầu trong thực hiện Đề án xây dựng Bạc Liêu trở thành Trung tâm ngành tôm công nghiệp của cả nước hiện nay chính là tập trung giải bài toán về môi trường. Bởi đây là vấn đề trọng yếu hàng đầu có liên quan trực tiếp đến phát triển bền vững và quyết định Bạc Liêu có trở thành Trung tâm ngành tôm công nghiệp của cả nước hay không?

Lư Dũng

10:25:51 24-05-GMT+0700

LTS: Từ năm 2010, từ khóa “thủ phủ” ngành tôm đã góp phần làm cho hình ảnh Bạc Liêu tỏa sáng với nhiều mô hình nuôi tôm siêu thâm canh áp dụng quy trình, công nghệ hiện đại đứng đầu cả nước. Cũng từ đây, đã chỉ ra đường hướng phát triển mới cho nền […]

Đối tác của chúng tôi