Tư tưởng Hồ Chí Minh: Kim chỉ nam cho văn hóa kinh doanh và khát vọng doanh nghiệp Việt

VHDN: Kỷ niệm 136 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026), chúng ta không chỉ nghiêng mình tưởng nhớ một vị lãnh tụ vĩ đại, mà còn tìm thấy trong di sản tư tưởng của Người những triết lý cốt lõi để xây dựng một nền kinh tế bền vững. Trong bối cảnh thế giới đầy biến động, việc soi chiếu văn hóa doanh nghiệp, đạo đức doanh nhân và thương hiệu Việt qua lăng kính tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Văn hóa là động lực và mục tiêu của sự phát triển

Trước khi đi sâu vào văn hóa trong kinh doanh, cần phải khẳng định rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng lớn về văn hóa. Với Người, văn hóa là sức mạnh cốt lõi định hình nên diện mạo và linh hồn của một quốc gia, dân tộc.

Ngay từ những ngày đầu cách mạng, Bác Hồ đã chỉ rõ: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát triển ra những ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học và nghệ thuật, cũng như những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức cách dùng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa”. Định nghĩa này của Người cho thấy một tầm nhìn vĩ đại: văn hóa bao trùm mọi hoạt động của con người, từ tư duy đến hành động thực tiễn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ giới Công Thương Hà Nội tại Bắc Bộ phủ năm 1945. Ảnh tư liệu.

Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 1946, Bác đã khẳng định và xác lập vị thế của văn hóa, văn hóa không phải là “đi theo sau” kinh tế hay chính trị, mà phải đi trước để khai sáng, dẫn đường. Văn hóa có nhiệm vụ bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp cho Nhân dân, loại bỏ những thói hư tật xấu, hủ tục lạc hậu. Đối với một doanh nghiệp, văn hóa chính là “hệ thần kinh”, giúp doanh nghiệp nhận biết đúng sai, xác định hướng đi bền vững, khẳng định vị thế và tạo nên thương hiệu cho chính mình. Người dạy: “Học cái hay của thế giới để làm giàu cho văn hóa Việt

Nam”. Đây chính là kim chỉ nam cho các doanh nghiệp khi hội nhập: tiếp thu công nghệ, phương thức quản trị tiên tiến của thế giới nhưng phải giữ vững bản sắc, cốt cách của con người Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay, các hoạt động văn hóa phải góp phần tạo ra giá trị kinh tế, và ngược lại, mọi hoạt động kinh tế (sản xuất, mua bán, dịch vụ) đều phải mang trong mình hàm lượng văn hóa, sự tử tế và tính thẩm mỹ.

Trong tư tưởng của Bác, “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Tư tưởng đó, khi áp dụng vào mọi hoạt động của doanh nghiệp, văn hóa không còn là những khẩu hiệu mà phải trở thành “hệ điều hành” cho mọi hành vi kinh doanh. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp theo phong cách Hồ Chí Minh chính là xây dựng một môi trường lấy con người làm trung tâm, lấy con người làm gốc của sự phát triển. Bác Hồ từng nói: “Gốc có vững cây mới bền/Xây lầu thắng lợi trên nền Nhân dân”. Trong doanh nghiệp, “dân” chính là người lao động. Một doanh nghiệp có văn hóa là nơi lãnh đạo không chỉ quản lý bằng mệnh lệnh mà bằng sự thấu hiểu và sẻ chia. Khi người lao động được tôn trọng, được đảm bảo quyền lợi và được tạo điều kiện để sáng tạo, họ sẽ cống hiến bằng tất cả tâm huyết.

Bác dạy, phải “Cần, Kiệm, Liêm, Chính”. Đây là bộ quy tắc đạo đức kinh điển mà Bác dành cho cán bộ, nhưng lại hoàn toàn thích hợp với giới doanh nhân, với quản trị doanh nghiệp. Cần: Là sự tận tụy, sáng tạo không ngừng để cải tiến năng suất. Kiệm: Là quản trị chi phí thông minh, chống lãng phí nguồn lực và bảo vệ môi trường – tiền đề của phát triển bền vững (ESG). Liêm – Chính: Là sự minh bạch trong tài chính, công bằng trong đãi ngộ và thượng tôn pháp luật. Một doanh nghiệp “Liêm Chính” sẽ tạo ra niềm tin tuyệt đối với cổ đông và đối tác, tạo thương hiệu cho quốc gia, có sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Doanh nhân “Tâm -Tài” và khát vọng vươn mình

Ngay từ những ngày đầu thành lập nước, Bác Hồ đã viết thư gửi giới công thương, Người khẳng định: “Trong khi các giới khác trong quốc dân ra sức học tập để đóng góp vào sự nghiệp nước nhà, thì giới công thương cũng phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng và thịnh vượng”. Người kỳ vọng một đội ngũ doanh nhân không chỉ giỏi làm giàu mà còn phải có nhân cách lớn.

Đạo đức của doanh nhân theo tư tưởng Hồ Chí Minh trước hết là tinh thần yêu nước và trách nhiệm xã hội. Kinh doanh không chỉ là tìm kiếm lợi nhuận đơn thuần mà phải gắn liền với lợi ích của cộng đồng và quốc gia. Trong kỷ nguyên số, cái “Đức” còn thể hiện ở sự trung thực với khách hàng, không vì lợi nhuận ngắn hạn mà xâm phạm lợi ích chung. Doanh nhân có Đức là người biết “lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ”.

Tài năng của doanh nhân hôm nay không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là tầm nhìn chiến lược, khả năng thích ứng với chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Bác luôn khuyến khích chúng ta “học tập những cái hay, cái tốt của các nước”. Doanh nhân hiện đại cần có trí tuệ để cạnh tranh sòng phẳng trên sân chơi toàn cầu, đưa sản phẩm “Make in Vietnam” vươn tầm thế giới. Cái “Tài” của doanh nhân chính là bản lĩnh hội nhập và dẫn dắt. Sự kết hợp giữa “Đức” và “Tài” tạo nên những nhà lãnh đạo có sức hút tự thân, quy tụ được nhân tài và dẫn dắt tổ chức đi đúng hướng.

Thương hiệu của một doanh nghiệp không chỉ là logo hay màu sắc, mà là lời hứa với khách hàng. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, uy tín chính là tài sản lớn nhất, là thương hiệu, là danh dự của một quốc gia. Người từng căn dặn các cơ sở sản xuất phải chú trọng chất lượng để “giữ lấy uy tín cho hàng hóa nước nhà”. Người quan niệm, bán một sản phẩm tốt không chỉ là giao dịch kinh tế mà là một hành vi đạo đức. Một doanh nghiệp bền vững là doanh nghiệp đặt sự hài lòng và an toàn của khách hàng lên hàng đầu. Thương hiệu bền vững được xây dựng trên nền tảng của sự thật: hàng thật, giá trị thật, niềm tin thật. Thương hiệu phải gắn liền với trách nhiệm xã hội. Một thương hiệu được yêu mến bền vững là thương hiệu biết chia sẻ lợi nhuận với cộng đồng, tham gia giải quyết các vấn đề của xã hội, như nghèo đói, giáo dục và môi trường… Sự gắn kết giữa doanh nghiệp và cộng đồng sẽ tạo nên “lá chắn” để bảo vệ thương hiệu trước những biến động thị trường. Trong dòng chảy toàn cầu hóa, một doanh nghiệp muốn bền vững phải luôn giữ được bản sắc văn hóa của dân tộc. Văn hóa Việt Nam, tâm hồn Việt Nam chính là chất liệu đặc biệt nhất để tạo nên sự khác biệt cho thương hiệu doanh nghiệp Việt trên trường quốc tế.

Kỷ niệm 136 năm ngày sinh của Bác là thời điểm để chúng ta nhìn lại chặng đường đã qua và định vị hướng đi cho tương lai. Thế giới có thể thay đổi với AI, Big Data hay Internet vạn vật, nhưng những giá trị cốt lõi về con người, đạo đức và sự tử tế trong kinh doanh mà Hồ Chí Minh để lại vẫn sẽ mãi là những hằng số vĩnh cửu. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh theo tư tưởng của Người không phải là làm những điều lớn lao, xa vời, mà là bắt đầu từ việc đối đãi tử tế với nhân viên, trung thực với khách hàng và có trách nhiệm với quốc gia. Đó chính là con đường ngắn nhất và bền vững nhất để đưa doanh nghiệp Việt Nam tiến ra biển lớn, góp phần hiện thực hóa khát vọng về một Việt Nam hùng cường như Bác hằng mong.

Ngọc Châu

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 5/2026)

14:57:40 13-05-2026