Cần một đạo luật mang tính kiến tạo
Theo Bộ VHTTDL, Thông báo số 12-TB/BCĐTW về kết luận Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một động lực tăng trưởng mới, đồng thời giao nhiệm vụ hoàn thiện các dự án luật liên quan để trình Quốc hội theo trình tự rút gọn.
Với vai trò là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, Bộ VHTTDL đang phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Trong tháng 8/2026, Bộ sẽ tổ chức lấy ý kiến rộng rãi để bảo đảm tiến độ trình Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội.
Theo Bộ VHTTDL, yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới cùng thực tiễn đặt ra sự cần thiết phải xây dựng một đạo luật tiếp cận công nghiệp văn hóa từ góc độ phát triển kinh tế, thay vì chỉ quản lý hành chính như hiện nay.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, nhiều quốc gia đã coi công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế chiến lược. Hàn Quốc ban hành Luật khung về thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa từ năm 1999, còn Trung Quốc dù chưa có luật riêng nhưng đã xây dựng nhiều cơ chế hỗ trợ phát triển lĩnh vực này.
Đáng chú ý, chỉ trong tuần cuối tháng 7/2026, hai quốc gia này liên tiếp công bố các chính sách mới nhằm tăng tốc phát triển công nghiệp văn hóa. Ngày 22/7, Hàn Quốc quyết định bổ sung 150 tỷ won (khoảng 108 triệu USD) cho Quỹ Phát triển Giá trị văn hóa, lấy trí tuệ nhân tạo (AI) và tài sản trí tuệ làm động lực phát triển thế hệ K-pop mới. Sáu ngày sau, Trung Quốc công bố chính sách mở dữ liệu các di tích văn hóa thuộc sở hữu nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển tài sản trí tuệ văn hóa.
Theo Bộ VHTTDL, những động thái này cho thấy cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa đang diễn ra quyết liệt. Nếu Việt Nam chậm ban hành các chính sách mang tính kiến tạo, nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng rõ nét.
Tháo gỡ “điểm nghẽn” để giữ giá trị sáng tạo ở lại Việt Nam
Mặc dù đã có nhiều luật chuyên ngành như Luật Điện ảnh, Luật Di sản văn hóa, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Quảng cáo hay Luật Xuất bản, nhưng các chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa vẫn còn thiếu, khiến chuỗi giá trị từ sáng tạo đến thương mại hóa chưa được kết nối đồng bộ.
Theo Bộ VHTTDL, thực tế cho thấy Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực sáng tạo và thị trường giàu tiềm năng, song giá trị gia tăng lại chưa được giữ lại trong nước. Khoảng 80% vốn đầu tư dành cho các startup phát triển trò chơi điện tử đang dịch chuyển sang Singapore, trong khi hơn 60% các studio hoạt hình trong nước chủ yếu thực hiện gia công cho các dự án quốc tế thay vì phát triển tài sản trí tuệ của riêng mình.
Điều này phản ánh năng lực sáng tạo của doanh nghiệp Việt không hề thua kém, nhưng các cơ chế về vốn, sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm và kết nối thị trường vẫn còn nhiều hạn chế.
Theo định hướng của Bộ VHTTDL, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ tạo nền tảng pháp lý để kết nối toàn bộ chuỗi giá trị, từ sáng tạo, bảo hộ tài sản trí tuệ, huy động nguồn lực đầu tư, sản xuất, phân phối đến thương mại hóa và xuất khẩu sản phẩm văn hóa.
Việc ban hành đạo luật không chỉ góp phần hoàn thiện thể chế mà còn được kỳ vọng tạo động lực để chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành giá trị kinh tế, hình thành các doanh nghiệp văn hóa có năng lực cạnh tranh quốc tế, qua đó đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế và xây dựng thương hiệu quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
