Cần để khu vực tư nhân trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế

Khu vực công và FDI dẫn dắt đà tăng trưởng

Năm 2025, đầu tư từ khu vực dân cư và tư nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn, đạt 52,4% tổng vốn đầu tư toàn xã hội nhưng tăng trưởng chỉ đạt 8,4%, cho thấy đà phục hồi còn chậm và thiếu lực bứt phá.

Trong khi đó, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tăng 9,3% nhưng loại trừ yếu tố giá chỉ đạt 6,7%, năm thứ ba liên tiếp dưới ngưỡng 10%.

Tăng trưởng GDP đạt 8% chủ yếu nhờ đầu tư công và khu vực FDI, với đầu tư công tăng 26,6% và giải ngân FDI tăng 11,7%, qua đó tạo động lực chính cho phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo và xây dựng.

Hoạt động xuất khẩu và thặng dư thương mại cũng tiếp tục phụ thuộc lớn vào khối FDI, trong khi doanh nghiệp trong nước chịu áp lực từ thuế quan, chi phí và sự phục hồi không đồng đều của nhu cầu toàn cầu.

Bước sang năm 2026, các kênh vốn trung và dài hạn được dự báo cải thiện về tổng thể với vai trò dẫn dắt ngày càng rõ của khu vực công và thị trường vốn.

Vốn đầu tư công dự kiến tăng từ 32,5 tỷ USD lên 37,1 tỷ USD, tương ứng mức tăng 31,7%, tiếp tục tạo hiệu ứng lan tỏa. Vốn FDI và M&A từ nước ngoài duy trì ổn định, tăng 11,2%, dòng vốn này vẫn duy trì sự quan tâm song xu hướng lựa chọn dự án sẽ thận trọng hơn, ưu tiên các dự án có chất lượng cao và hàm lượng công nghệ lớn.

Vốn vay ngoại tệ của doanh nghiệp được dự báo đảo chiều tích cực. Sau khi ghi nhận mức ròng âm khoảng 4 tỷ USD trong năm 2025, dòng vốn này có thể chuyển sang mức ròng dương khoảng 5 tỷ USD trong năm 2026. Triển vọng của kênh này phụ thuộc lớn vào chu kỳ lãi suất toàn cầu, trong đó việc lãi suất điều hành của Mỹ giảm và duy trì dưới 3% sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi.

Chuyên gia của FiinGroup nhấn mạnh, khoảng trống kéo dài của đầu tư tư nhân và tiêu dùng nội địa có thể trở thành thách thức then chốt đối với mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.

Khai mở nguồn vốn cho đầu tư tư nhân

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng trên 10% từ năm 2026 và duy trì đến năm 2030 cùng với nâng cao hiệu quả đầu tư và năng suất, trọng tâm buộc phải chuyển sang thúc đẩy đầu tư tư nhân và phục hồi thực chất tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất nằm ở hệ thống huy động vốn.

Việt Nam cần tái định vị hệ thống huy động vốn, lấy thị trường vốn làm trụ cột để khai mở nguồn vốn cho đầu tư của khu vực tư nhân. Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật mà là sự chuyển trục mang tính cấu trúc.

Khi nhu cầu vốn dài hạn gia tăng nhanh hơn khả năng cung ứng của hệ thống ngân hàng, thị trường vốn trở thành lựa chọn tất yếu để bảo đảm tính bền vững tài chính cho nền kinh tế.

Tăng trưởng tín dụng hiện nay không còn là câu chuyện hạn mức mà là bài toán năng lực vốn, qua đó củng cố thêm lý do cần chuyển hướng sang các kênh vốn khác để hỗ trợ khu vực tư nhân.

Dù còn phân hóa, những cải thiện đồng bộ có thể tạo nền tảng để thị trường vốn từng bước đảm nhận vai trò trụ cột. Khi được tái định vị đúng vai trò, thị trường vốn không chỉ bổ sung nguồn lực dài hạn mà còn là chìa khóa để khu vực tư nhân thực sự trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn mới.

Nguồn: Báo Công lý