Bài 1: Hải Phòng nâng cao hiệu quả đầu tư công từ kiểm soát chi phí và điều hành nguồn vốn

VHDN: Tiếp nối chuyên đề về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí gắn với nâng cao hiệu quả đầu tư công, bài viết ghi nhận những kết quả từ kiểm soát chi phí, điều hành vốn đầu tư công tại Hải Phòng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GRDP 13% năm 2026 của thành phố.

Kiểm soát chi phí từ hồ sơ đến công trường

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong đầu tư công không chỉ được đo bằng tỷ lệ giảm giá qua đấu thầu mà cần được thực hiện xuyên suốt “vòng đời dự án”, từ đề xuất, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư đến thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, thi công, nghiệm thu, thanh toán và quyết toán. Từ thực tiễn tại các Ban quản lý dự án ở Hải Phòng, việc kiểm soát đồng bộ từng khâu đang góp phần hạn chế phát sinh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và sớm đưa công trình vào khai thác, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.

Đồng chí Lê Ngọc Châu, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng với yêu cầu xuyên suốt về nâng cao hiệu quả đầu tư công, gắn với thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. (Nguồn ảnh: Nhóm “Báo chí Hải Phòng” cung cấp).

Theo số liệu từ Phòng Kế hoạch-Tổng hợp, Ban quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hải Phòng cung cấp, năm 2026, đơn vị được bố trí kế hoạch vốn ngân sách thành phố để tổ chức thực hiện và thanh toán khối lượng đã hoàn thành của 57 dự án, với tổng số vốn 4.480,456 tỷ đồng. Đến ngày 30/7/2026, giá trị giải ngân đạt 2.195,820 tỷ đồng, bằng 49% kế hoạch vốn được giao. Thông qua lựa chọn nhà thầu công khai, minh bạch và cạnh tranh, tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu đạt 4,84%; các thông tin đấu thầu được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo quy định.

Bên cạnh phần tiết kiệm được lượng hóa qua đấu thầu, hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào việc xác định đúng nhu cầu, quy mô và khả năng cân đối vốn ngay từ khâu chuẩn bị; kiểm soát chất lượng khảo sát, thiết kế, dự toán, khối lượng và thực hiện hợp đồng trong quá trình triển khai. Nghiệm thu, thanh toán và quyết toán phải gắn với khối lượng thực tế, qua đó hạn chế điều chỉnh thiết kế, bổ sung khối lượng và những chi phí phát sinh không cần thiết.

Ông Đỗ Văn Định, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng trao đổi với phóng viên về tiết kiệm, chống lãng phí gắn với nâng cao hiệu quả đầu tư công tại địa phương.

Theo lãnh đạo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hải Phòng, muốn thực hành tiết kiệm, chống lãng phí hiệu quả thì việc kiểm soát phải bắt đầu ngay từ khâu đề xuất chủ trương đầu tư và duy trì đến khi hoàn thành quyết toán dự án. “Nếu nhu cầu, quy mô, địa điểm, giải pháp đầu tư và sơ bộ tổng mức đầu tư chưa được xác định sát ngay từ đầu thì các bước tiếp theo rất dễ phải điều chỉnh, làm phát sinh thời gian và chi phí. Vì vậy, Ban chú trọng rà soát hồ sơ, kiểm tra hiện trường, kiểm soát việc thực hiện hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán theo đúng khối lượng thực tế; đồng thời lựa chọn vật liệu, giải pháp thiết kế và biện pháp thi công phù hợp, kiểm soát hao hụt nhưng không làm ảnh hưởng đến chất lượng, tuổi thọ và an toàn công trình”, lãnh đạo Ban nhấn mạnh.

Cùng với đó, việc tận dụng đất, đá, vật liệu phát sinh và nghiên cứu tái sử dụng, tái chế phế thải xây dựng khi đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, môi trường và quy định pháp luật cũng được xem là giải pháp góp phần tiết kiệm chi phí, tài nguyên. Hiện Ban có 12 dự án hoàn thành trong năm 2025 đang thực hiện thủ tục quyết toán. Việc đẩy nhanh quyết toán, bàn giao và đưa công trình vào khai thác có ý nghĩa quan trọng, bởi hiệu quả đầu tư công không chỉ nằm ở tốc độ giải ngân mà còn ở chất lượng, tuổi thọ và giá trị kinh tế – xã hội của công trình.

Với kết quả giải ngân đạt 49%, tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu 4,84% cùng các giải pháp kiểm soát thiết kế, dự toán, hợp đồng và vật liệu, Ban đang cụ thể hóa thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong từng khâu quản lý dự án. Khi hoàn thành và đưa vào sử dụng, các công trình nông nghiệp, thủy lợi và phát triển nông thôn sẽ góp phần nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai, bảo vệ sản xuất, cải thiện hạ tầng và đời sống người dân, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng GRDP 13% của Hải Phòng năm 2026.

Đối với Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và Công nghiệp Hải Phòng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được triển khai từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà thầu đến thi công và quản lý hợp đồng. Theo ông Nguyễn Xuân Quân, Chánh Văn phòng Ban, đến hết tháng 6/2026, Ban quản lý 109 dự án; trong đó 18 dự án đang thi công, 21 dự án thực hiện thủ tục quyết toán và 13 dự án đã hoàn thành, đang quyết toán. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 là 1.828,714 tỷ đồng, tăng 28,8% so với năm 2025; giải ngân đạt 828,552 tỷ đồng, tương ứng 45,3% kế hoạch; tỷ lệ tiết kiệm qua đấu thầu đạt 2,62%.

Không dừng ở kết quả tiết kiệm qua đấu thầu, Ban kiểm soát quy mô, thiết kế, dự toán, khối lượng, tiến độ và thực hiện hợp đồng; đồng thời phối hợp tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, yêu cầu nhà thầu tiết kiệm vật tư, ứng dụng công nghệ và tối ưu biện pháp thi công. Với các công trình dân dụng, y tế, giáo dục, hiệu quả đầu tư còn được đánh giá qua công năng, tuổi thọ và khả năng vận hành lâu dài, qua đó hạn chế sửa chữa, phát sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Phóng viên cùng lãnh đạo đơn vị thi công ghi nhận thực tế tại công trình trên địa bàn xã Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng.

Ở cấp cơ sở, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng xã Kiến Thụy cũng đang cụ thể hóa yêu cầu tiết kiệm, chống lãng phí trong từng khâu thực hiện dự án. Năm 2026, Ban tổ chức lựa chọn nhà thầu với tổng cộng 63 gói thầu đối với 13 công trình, với tổng giá gói thầu 230.894,452 triệu đồng; tổng giá trúng thầu 225.186,260 triệu đồng, tỷ lệ tiết kiệm đạt 2,47%. Đến ngày 3/8/2026, giá trị giải ngân đạt 238.491,266 triệu đồng; nếu không tính dự án bồi thường đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 58,03%. Cùng với đấu thầu, Ban tập trung kiểm soát tổng thể dự án, chi phí, tiến độ, thi công và chất lượng, qua đó hạn chế phát sinh và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Theo ông Đỗ Văn Định, Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng xã Kiến Thụy, tiết kiệm trong đầu tư công phải gắn với kiểm soát chi phí, tiến độ, chất lượng và hạn chế phát sinh.

Ở góc độ người thụ hưởng, người dân cho rằng hiệu quả đầu tư công thể hiện ở công trình an toàn, bền vững, đáp ứng nhu cầu thực tế. Còn đại diện Công ty Cổ phần Tân Thế Huynh cho rằng tiết kiệm phải gắn với chất lượng, kiểm soát vật tư, tiến độ và hạn chế phát sinh.

Điều hành nguồn vốn, tạo động lực tăng trưởng

Hiệu quả đầu tư công không chỉ phụ thuộc vào tiến độ thi công mà còn gắn với chất lượng phân bổ, điều hành và kiểm soát nguồn vốn. Với vai trò cơ quan tham mưu tổng hợp, Sở Tài chính Hải Phòng theo dõi giải ngân, rà soát khả năng thực hiện, tham mưu điều chỉnh kế hoạch vốn và đôn đốc quyết toán, qua đó hạn chế tình trạng vốn chờ dự án, dự án chờ vốn.

Theo Sở Tài chính Hải Phòng, năm 2026, kế hoạch vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước được Thủ tướng Chính phủ giao là 38.756,443 tỷ đồng, gồm 36.741,5 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương và 2.014,943 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương. Thành phố đã phân bổ 38.806,443 tỷ đồng, cao hơn 50 tỷ đồng do bổ sung từ nguồn ngân sách thành phố.

Ông Lê Đức Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn 202 chia sẻ về thực hành tiết kiệm gắn với bảo đảm chất lượng, an toàn trong thi công.

Ngay từ đầu năm, Hải Phòng đã phân bổ chi tiết kế hoạch vốn và hiện là một trong sáu địa phương trên cả nước không còn vốn chưa phân bổ. Thành phố đồng thời thực hiện tiết kiệm 5% nguồn lực đầu tư công, tương đương 1.839,034 tỷ đồng, cao hơn 1,959 tỷ đồng, tức gần 2 tỷ đồng, so với mức 1.837,075 tỷ đồng được xác định bằng 5% dự toán chi đầu tư phát triển nguồn ngân sách địa phương do Thủ tướng Chính phủ giao. Đến hết ngày 31/7/2026, thành phố đã giải ngân 19.044,676 tỷ đồng, đạt 49,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; nếu loại trừ phần tiết kiệm chi 5%, tỷ lệ đạt 51,6%. Hải Phòng đứng thứ ba cả nước về giá trị giải ngân và thứ 14 về tỷ lệ giải ngân. So với cùng kỳ năm 2025, số vốn giải ngân cao hơn 3.250 tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân cao hơn 5,1 điểm phần trăm so với mức 44%, nếu loại trừ phần tiết kiệm chi 5% thì chênh 7,6 điểm phần trăm.

Cùng với đó, thành phố đã thực hiện 7 lần điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách thành phố, điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang những dự án có nhu cầu và khả năng hấp thụ tốt hơn. Việc điều chỉnh gắn với tiến độ, khối lượng thực hiện, góp phần hạn chế bố trí vốn dàn trải và phát sinh chi phí do chậm tiến độ.

Từ góc độ triển khai tại doanh nghiệp, ông Lê Đức Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn 202 cho biết, doanh nghiệp xác định tiết kiệm phải gắn với thi công đúng kỹ thuật, bảo đảm chất lượng, an toàn lao động; đồng thời rà soát chi phí, ứng dụng phần mềm quản lý, bố trí nhân lực, thiết bị phù hợp và hạn chế phát sinh.

Cụ thể, tại Dự án Đền thờ liệt sĩ và Công viên văn hóa Hải Dương, giải phóng mặt bằng tại ba phía xung quanh chưa hoàn tất, có nguy cơ ảnh hưởng một số hạng mục. Doanh nghiệp đã nhiều lần kiến nghị; việc sớm hoàn thiện mặt bằng sẽ giúp hạn chế thời gian chờ và chi phí phát sinh. Cùng với Dự án xây dựng Trường THCS Ngọc Xuyên, năm 2026, hai dự án được bố trí 145 tỷ đồng; giá trị khối lượng thực hiện đạt 60 tỷ đồng, tương ứng 40% khối lượng hoàn thành so với hợp đồng.

Ở một dự án khác, Dự án đường huyện ĐH02 – giai đoạn I, do Tổng công ty Xây dựng Bạch Đằng – CTCP tham gia thi công, tổng giá trị hợp đồng khoảng 315,06 tỷ đồng; khối lượng thực hiện đạt 145,234 tỷ đồng, tương ứng 46% giá trị hợp đồng, góp phần duy trì tiến độ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

Thực tế cho thấy, hiệu quả đầu tư công không chỉ ở phần chi phí tiết giảm mà còn ở tiến độ, chất lượng, kiểm soát phát sinh và khả năng sớm đưa công trình vào sử dụng, qua đó góp phần cải thiện dân sinh và hoàn thiện hạ tầng thành phố. Trong bối cảnh Hải Phòng đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP 13% năm 2026, nâng cao hiệu quả đầu tư công cần được thể hiện từ kiểm soát chi phí, điều hành nguồn vốn đến chất lượng và giá trị lâu dài của công trình sau đầu tư.

Ái Liên

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 8/2026)

10:58:18 10-08-2026