Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), dù giữ vai trò nền tảng của công nghiệp quốc gia, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính, công nghệ và quản trị chưa đáp ứng yêu cầu của chuỗi sản xuất toàn cầu.
Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam còn nhiều hạn chế về công nghệ, quản trị và tài chính. Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), trên 30% doanh nghiệp vẫn sử dụng máy móc điều khiển thủ công, dưới 10% ứng dụng robot. Khoảng 20% doanh nghiệp đạt chứng nhận ISO 9000, 9% đạt ISO 14000; tỷ lệ áp dụng Lean, Six Sigma và TPM chỉ khoảng 1-2%.
Bên cạnh đó, ngành phụ thuộc 70-80% vào nguyên vật liệu nhập khẩu như thép chế tạo, hạt nhựa kỹ thuật, cao su nhân tạo, hóa chất và vải dệt. Doanh nghiệp trong nước chủ yếu gia công đơn giản, trong khi các công đoạn tạo giá trị gia tăng cao vẫn do nhà cung cấp nước ngoài và doanh nghiệp FDI đảm nhiệm.
Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu nâng cao năng lực sản xuất trong nước, giảm phụ thuộc nhập khẩu và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo Cục Công nghiệp, cần tập trung nguồn lực vào những ngành, sản phẩm và doanh nghiệp có khả năng tạo sức lan tỏa.
Các giải pháp trọng tâm gồm tạo thị trường đầu ra cho sản phẩm trong nước, hỗ trợ tài chính để doanh nghiệp đầu tư sản xuất và công nghệ, tháo gỡ vướng mắc trong chuyển giao kết quả nghiên cứu, sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.
Đồng thời, cần phát huy vai trò dẫn dắt của các tập đoàn lớn và doanh nghiệp FDI thông qua công khai nhu cầu linh kiện, vật liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và kế hoạch phát triển nhà cung ứng. Việc thu hút FDI cần gắn với tăng liên kết nội địa, hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế.
Phát triển các Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp vùng cũng giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận phòng thí nghiệm, phần mềm thiết kế, máy gia công chính xác và dịch vụ kỹ thuật với chi phí hợp lý.
Trong chuyển đổi số, doanh nghiệp cần triển khai theo lộ trình, bắt đầu từ chuẩn hóa quy trình, giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Các phương pháp 5S, Kaizen, Lean, Six Sigma có thể được áp dụng trước khi đầu tư hệ thống quản lý sản xuất và quản trị doanh nghiệp. Cùng với đó, cần đào tạo đội ngũ quản lý, kỹ sư để từng bước làm chủ công nghệ.
Bộ Công Thương và Samsung Việt Nam đã phối hợp triển khai các chương trình tư vấn cải tiến sản xuất, tự động hóa, phát triển nhà máy thông minh và đào tạo nhân lực. Giai đoạn 2022-2025, chương trình đã đào tạo 82 doanh nghiệp và 201 chuyên gia tư vấn về nhà máy thông minh.
Từ năm 2026, hoạt động hỗ trợ tiếp tục được triển khai, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 có 3.000 doanh nghiệp được đào tạo về nhà máy thông minh. Trọng tâm là nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam, tạo cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia.
