Doanh nghiệp Việt muốn lớn mạnh phải bắt đầu từ bản sắc văn hóa

VHDN: Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, công nghệ có thể sao chép, mô hình kinh doanh có thể học hỏi, nhưng bản sắc văn hóa doanh nghiệp vẫn là giá trị riêng khó thay thế. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt muốn đi đường dài, xây dựng thương hiệu bền vững và chinh phục thị trường quốc tế đều bắt đầu từ việc định hình một bản sắc văn hóa riêng.

Văn hóa doanh nghiệp tạo nên thương hiệu bền vững

Nhiều năm trước, khi nhắc đến văn hóa doanh nghiệp, không ít người nghĩ đó chỉ là những khẩu hiệu treo ở sảnh công ty hay vài hoạt động phong trào nội bộ. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế hiện nay, văn hóa doanh nghiệp đang trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh và độ bền của thương hiệu.

Không khó để nhận thấy rằng những doanh nghiệp phát triển lâu dài thường có điểm chung là sở hữu bản sắc văn hóa rõ nét. Đó không đơn thuần là cách ứng xử nội bộ, mà còn thể hiện trong triết lý kinh doanh, cách đối xử với khách hàng, trách nhiệm với cộng đồng và thái độ trước pháp luật.

Một doanh nghiệp có thể đầu tư hàng tỷ đồng cho quảng bá thương hiệu, nhưng nếu thiếu văn hóa minh bạch, thiếu sự tử tế trong kinh doanh thì niềm tin của khách hàng cũng nhanh chóng sụp đổ. Ngược lại, nhiều doanh nghiệp dù xuất phát điểm nhỏ nhưng nhờ xây dựng được bản sắc riêng đã từng bước tạo dựng vị thế trên thị trường.

Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, văn hóa doanh nghiệp càng trở nên quan trọng. Chỉ một hành vi thiếu chuẩn mực từ lãnh đạo hoặc nhân viên cũng có thể khiến hình ảnh doanh nghiệp bị tổn hại nghiêm trọng. Nhiều vụ việc liên quan đến hàng giả, gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật thời gian qua cho thấy, khi doanh nghiệp đánh mất nền tảng văn hóa thì cái mất không chỉ là doanh thu mà còn là niềm tin xã hội.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng doanh nghiệp Việt đang đứng trước cơ hội lớn để vươn ra thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, để đi xa, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào giá rẻ hay lợi thế nhân công, mà cần xây dựng bản sắc riêng. Bản sắc ấy có thể đến từ tinh thần dân tộc, từ câu chuyện sản phẩm, từ cách quản trị hay từ triết lý phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy nhiều thương hiệu quốc tế thành công không chỉ nhờ chất lượng sản phẩm mà còn nhờ truyền tải được giá trị văn hóa phía sau. Nhật Bản nổi tiếng với tinh thần kỷ luật và tỉ mỉ. Hàn Quốc xây dựng hình ảnh sáng tạo, hiện đại nhưng vẫn đậm bản sắc Á Đông. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp châu Âu chinh phục khách hàng bằng triết lý tôn trọng môi trường và phát triển bền vững.

Với doanh nghiệp Việt, lợi thế lớn nhất chính là chiều sâu văn hóa dân tộc và sự linh hoạt của người Việt Nam. Vấn đề là làm sao chuyển hóa những giá trị ấy thành sức mạnh thương hiệu. Một ví dụ điển hình là thương hiệu cà phê Trung Nguyên. Ngay từ những ngày đầu phát triển, doanh nghiệp này không chỉ bán cà phê mà còn xây dựng “văn hóa cà phê” gắn với tinh thần sáng tạo và khát vọng Việt. Hình ảnh quán cà phê, cách bài trí không gian hay thông điệp truyền thông đều hướng tới việc kể một câu chuyện văn hóa thay vì chỉ bán sản phẩm đơn thuần.

Hay như Vinamilk, ngoài việc đầu tư công nghệ hiện đại, doanh nghiệp này nhiều năm qua kiên trì xây dựng hình ảnh thương hiệu gắn với sự minh bạch, chất lượng và trách nhiệm cộng đồng. Chính sự nhất quán trong văn hóa doanh nghiệp đã giúp thương hiệu tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng.

Những ví dụ này cho thấy, doanh nghiệp muốn lớn cần tạo ra “chất riêng” đủ mạnh để khách hàng nhớ đến và tin tưởng.

Muốn đi đường dài phải xây dựng văn hóa từ sự tử tế

Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là không ít doanh nghiệp nói nhiều về văn hóa nhưng lại thiếu sự nhất quán trong hành động. Có doanh nghiệp treo khẩu hiệu “khách hàng là trung tâm” nhưng sẵn sàng bán hàng kém chất lượng. Có nơi quảng bá trách nhiệm xã hội nhưng lại trốn thuế, nợ bảo hiểm hoặc vi phạm pháp luật lao động…

Điều này cho thấy văn hóa doanh nghiệp không thể xây dựng bằng hình thức mà phải bắt đầu từ sự tử tế và tinh thần thượng tôn pháp luật. Theo các chuyên gia, văn hóa doanh nghiệp bền vững cần được hình thành từ ba yếu tố cốt lõi: minh bạch, trách nhiệm và con người. Minh bạch là yếu tố đầu tiên giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin. Trong thời đại số, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, quy trình sản xuất và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Một thương hiệu thiếu trung thực rất khó tồn tại lâu dài.

Trách nhiệm là cách doanh nghiệp ứng xử với khách hàng, đối tác, người lao động và cộng đồng. Nhiều doanh nghiệp Việt hiện nay đã chú trọng hơn tới yếu tố phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là yêu cầu của thị trường quốc tế mà còn phản ánh trình độ văn hóa kinh doanh.

Yếu tố cuối cùng là con người. Văn hóa doanh nghiệp không thể tồn tại nếu lãnh đạo và nhân viên không cùng chia sẻ giá trị chung. Một môi trường làm việc tôn trọng, công bằng và khuyến khích sáng tạo sẽ giúp doanh nghiệp giữ chân nhân tài và phát triển bền vững hơn. Nhiều doanh nghiệp lớn trên thế giới xem con người là trung tâm của văn hóa doanh nghiệp. Google nổi tiếng với môi trường sáng tạo. Toyota xây dựng văn hóa cải tiến liên tục. Samsung đề cao tốc độ và kỷ luật. Mỗi doanh nghiệp đều có “DNA văn hóa” riêng và đó chính là nền tảng tạo nên sức mạnh cạnh tranh.

Hiện nay, cạnh tranh trên thị trường không còn đơn thuần là cuộc đua về giá hay công nghệ, mà là cuộc đua về niềm tin thương hiệu. Người tiêu dùng ngày càng khắt khe hơn trong việc lựa chọn sản phẩm. Họ không chỉ quan tâm món hàng có tốt hay không mà còn muốn biết doanh nghiệp đứng sau sản phẩm ấy có đáng tin cậy hay không.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp Việt đã bắt đầu đầu tư nghiêm túc hơn cho văn hóa doanh nghiệp. Không ít doanh nghiệp đưa các giá trị cốt lõi như “tử tế”, “minh bạch”, “khách hàng là trung tâm”, “phát triển bền vững” vào chiến lược dài hạn thay vì chỉ xem đó là khẩu hiệu.

Sau đại dịch COVID-19, bài học về sức bền doanh nghiệp càng trở nên rõ ràng. Những doanh nghiệp giữ được tinh thần đoàn kết nội bộ, có trách nhiệm với người lao động và duy trì niềm tin với khách hàng thường phục hồi nhanh hơn. Ở chiều ngược lại, không ít doanh nghiệp gặp khủng hoảng truyền thông nghiêm trọng chỉ vì ứng xử thiếu văn hóa. Một phát ngôn lệch chuẩn, một vụ việc gian dối hay cách hành xử thiếu trách nhiệm đều có thể khiến thương hiệu bị tẩy chay.

Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu với kinh tế thế giới, văn hóa doanh nghiệp cũng trở thành “tấm hộ chiếu mềm” giúp thương hiệu Việt bước ra quốc tế. Một sản phẩm tốt có thể bán được trong ngắn hạn, nhưng một thương hiệu có văn hóa mới đủ sức tồn tại lâu dài. Các chuyên gia nhận định, xây dựng văn hóa doanh nghiệp không phải chiến dịch ngắn hạn mà là quá trình tích lũy lâu dài. Điều này đòi hỏi vai trò rất lớn của người đứng đầu doanh nghiệp.

Lãnh đạo không chỉ là người đưa ra chiến lược kinh doanh mà còn phải trở thành “người giữ lửa” văn hóa. Từ cách ứng xử, tinh thần trách nhiệm đến việc tuân thủ pháp luật của lãnh đạo đều ảnh hưởng trực tiếp tới nhân viên và hình ảnh doanh nghiệp. Quan trọng hơn, văn hóa doanh nghiệp cần được thể hiện bằng hành động cụ thể. Đó có thể là việc bảo đảm quyền lợi người lao động, giữ chữ tín với khách hàng, trung thực trong kinh doanh hay tích cực đóng góp cho cộng đồng.

Doanh nghiệp Việt muốn lớn, muốn đi xa và muốn được tôn trọng trên thị trường quốc tế sẽ phải bắt đầu từ việc xây dựng bản sắc văn hóa riêng. Bởi sau cùng, điều giúp doanh nghiệp tồn tại lâu nhất không chỉ là vốn, công nghệ hay quy mô, mà chính là niềm tin mà họ tạo dựng được với xã hội.

Mỹ Dung

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 6/2026)

08:53:26 15-06-2026