Doanh thu tăng, lợi nhuận vẫn phân hóa
Theo thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, riêng tháng 10/2026, Việt Nam đón khoảng 1,85 triệu lượt khách quốc tế, tăng 4,9% so với tháng trước. Lũy kế 10 tháng, lượng khách quốc tế đạt khoảng 19,5 triệu lượt, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm trước, khách du lịch nội địa ước đạt 133 triệu lượt, tăng 6,4%.
Cùng với sự gia tăng về lượng khách, tổng thu từ du lịch ước đạt 944 nghìn tỷ đồng, tăng 10% so với cùng kỳ và tương đương khoảng 84% kế hoạch năm. Đây là những kết quả tích cực, cho thấy nhu cầu du lịch tiếp tục phục hồi và mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp kinh doanh lưu trú, nghỉ dưỡng, lữ hành và dịch vụ giải trí.
Tuy nhiên, sự tăng trưởng của toàn ngành không đồng nghĩa với việc tất cả doanh nghiệp đều được hưởng lợi như nhau. Báo cáo tài chính 9 tháng năm 2026 của một số doanh nghiệp du lịch niêm yết cho thấy khoảng cách đáng kể về khả năng sinh lời, hiệu quả sử dụng vốn và kiểm soát chi phí.
Trong nhóm doanh nghiệp nghỉ dưỡng, Công ty cổ phần Vinpearl (mã chứng khoán VPL) ghi nhận kết quả kinh doanh tương đối nổi bật. Theo số liệu tổng hợp, doanh thu thuần 9 tháng đạt khoảng 10.686 tỷ đồng, tăng gần 19% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 2.829 tỷ đồng, gấp 6,6 lần cùng kỳ và hoàn thành khoảng 94% kế hoạch năm.
Đáng chú ý, tăng trưởng của Vinpearl không chỉ đến từ việc đón thêm khách mà còn gắn với khả năng khai thác hệ thống lưu trú. Trong 9 tháng, doanh nghiệp bán được hơn 2,2 triệu đêm phòng, tăng 20%; giá phòng bình quân tăng 12%, trong khi doanh thu trên mỗi phòng có sẵn (RevPAR) tăng 29%.
Công suất phòng bình quân đạt 64%, cao hơn 9 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Những chỉ tiêu này cho thấy hiệu quả khai thác cơ sở lưu trú đã có sự cải thiện, đặc biệt khi doanh nghiệp đồng thời nâng được công suất và giá bán.
Ở quy mô nhỏ hơn, Công ty cổ phần Bất động sản Du lịch Ninh Vân Bay (NVT) cũng ghi nhận kết quả tích cực. Doanh thu thuần 9 tháng đạt khoảng 453 tỷ đồng, tăng gần 24%; lợi nhuận sau thuế đạt gần 107 tỷ đồng, tăng khoảng 59% so với cùng kỳ.
Kết quả của hai doanh nghiệp cho thấy nhu cầu lưu trú, nhất là ở phân khúc nghỉ dưỡng, đang tạo ra cơ hội tăng trưởng. Tuy nhiên, để chuyển hóa lượng khách thành lợi nhuận, doanh nghiệp còn phải duy trì được hiệu suất khai thác, chính sách giá phù hợp và khả năng kiểm soát chi phí.
Trái ngược với bức tranh trên, Công ty cổ phần Du lịch Vietravel (VTR) dù ghi nhận doanh thu thuần 9 tháng khoảng 5.763 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ đạt khoảng 5,7 tỷ đồng.
So với quy mô doanh thu, mức lợi nhuận này khá khiêm tốn, phản ánh những khó khăn trong việc cải thiện biên lợi nhuận của doanh nghiệp lữ hành.
Riêng quý III, Vietravel ghi nhận lợi nhuận gộp khoảng 137 tỷ đồng. Tuy nhiên, chi phí tài chính khoảng 16 tỷ đồng, chi phí bán hàng 21 tỷ đồng và chi phí quản lý doanh nghiệp lên tới 107 tỷ đồng đã làm giảm đáng kể kết quả kinh doanh.
Chỉ riêng chi phí quản lý doanh nghiệp đã tương đương gần 78% lợi nhuận gộp trong quý. Điều này cho thấy, ngay cả khi doanh thu đạt hàng nghìn tỷ đồng, khả năng sinh lời vẫn có thể bị thu hẹp nếu chi phí vận hành chiếm tỷ trọng quá lớn.
Một vấn đề khác đáng quan tâm là chất lượng tài sản và khả năng thu hồi công nợ. Tại thời điểm 30/9/2026, các khoản phải thu ngắn hạn của Vietravel lên tới gần 1.498 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa tổng tài sản. Trong đó, khoản phải thu 341 tỷ đồng từ Công ty cổ phần Tập đoàn Vietravel đã quá hạn trên một năm, trong khi dự phòng phải thu khó đòi ở mức 96 tỷ đồng. Tiền và các khoản tương đương tiền chỉ còn khoảng 153 tỷ đồng.
Những số liệu này đặt ra yêu cầu không chỉ cải thiện lợi nhuận mà còn phải nâng cao hiệu quả quản trị công nợ, bảo đảm dòng tiền phục vụ hoạt động kinh doanh.
Ở lĩnh vực vui chơi giải trí, Công ty cổ phần Dịch vụ Du lịch Phú Thọ (DSP), đơn vị quản lý Công viên Văn hóa Đầm Sen, cũng chưa thoát khỏi tình trạng thua lỗ. Trong 9 tháng, doanh thu thuần đạt khoảng 147 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ, nhưng doanh nghiệp vẫn ghi nhận khoản lỗ sau thuế khoảng 28 tỷ đồng.
Có thể thấy, cùng hưởng lợi từ sự phục hồi của nhu cầu du lịch nhưng kết quả kinh doanh giữa các doanh nghiệp lại rất khác nhau. Doanh thu tăng là điều kiện thuận lợi, song chưa đủ để bảo đảm lợi nhuận nếu doanh nghiệp chưa giải quyết được những vấn đề về chi phí, hiệu quả khai thác tài sản và quản trị tài chính.
Tăng trưởng du lịch chưa đủ để bảo đảm hiệu quả kinh doanh
Sự phân hóa trong hoạt động kinh doanh cũng phần nào phản ánh trên thị trường chứng khoán, nơi cổ phiếu của các doanh nghiệp du lịch và giải trí có diễn biến không đồng đều.
Theo dữ liệu thị trường được tổng hợp tại thời điểm đầu tháng 11/2026, cổ phiếu VPL tăng khoảng 18,7% trong một tháng, nhưng tính từ đầu năm vẫn giảm khoảng 0,4%. Vốn hóa doanh nghiệp đạt khoảng 174.400 tỷ đồng, thuộc nhóm có quy mô lớn trên thị trường.
Trong khi đó, cổ phiếu VJC của Vietjet giao dịch quanh mức 136.000 đồng/cổ phiếu, tăng khoảng 5,4% trong một tháng nhưng vẫn giảm hơn 15% kể từ đầu năm. Ở nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn, VTR giảm khoảng 31,5% trong một năm, trong khi DSP tăng khoảng 7,7%.
Diễn biến này cho thấy kỳ vọng của nhà đầu tư đối với triển vọng ngành du lịch không hoàn toàn giống nhau giữa các doanh nghiệp, khả năng tăng trưởng lợi nhuận, tình hình tài chính và hiệu quả sử dụng vốn tiếp tục là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của từng cổ phiếu.
Theo số liệu tổng hợp trong phiên giao dịch ngày 9/11, vốn hóa của Vinpearl chiếm khoảng 46% tổng vốn hóa nhóm cổ phiếu du lịch và giải trí được thống kê. Vì vậy, biến động của một số doanh nghiệp lớn có thể tác động đáng kể đến diễn biến chung của nhóm ngành, nhưng không phản ánh đầy đủ tình hình kinh doanh của toàn bộ doanh nghiệp.
Ở góc độ hoạt động kinh doanh, các chuyên gia cho rằng cơ hội của ngành khách sạn và nghỉ dưỡng trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở việc mở rộng số lượng phòng.
Ông Mauro Gasparotti, Giám đốc cấp cao Savills Hotels khu vực Đông Nam Á, nhận định cơ hội lớn hơn nằm ở việc nâng cấp tài sản và cải thiện lợi thế cạnh tranh, thay vì tiếp tục mở rộng công suất phòng bằng mọi giá.
Thực tế, một doanh nghiệp sở hữu nhiều khách sạn, khu nghỉ dưỡng chưa chắc đã có lợi thế nếu công suất khai thác thấp, chất lượng dịch vụ chưa tương xứng hoặc chi phí vận hành cao. Ngược lại, những đơn vị biết nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện giá phòng và tăng mức chi tiêu của du khách có thể gia tăng lợi nhuận mà không cần đầu tư mở rộng quá nhanh.
Đối với doanh nghiệp lữ hành, bài toán còn nằm ở khả năng chủ động nguồn khách và hệ thống phân phối sản phẩm.
Theo ý kiến đại diện BenThanh Tourist được dẫn trong tài liệu tổng hợp, các doanh nghiệp quản lý điểm đến (DMC) trực tiếp tổ chức tour tại Việt Nam thường đạt biên lợi nhuận ròng khoảng 5–8%, trong khi một số đối tác phân phối nước ngoài có thể đạt biên lợi nhuận bán lẻ 20–30%.
Sự chênh lệch này phần nào cho thấy hạn chế của doanh nghiệp lữ hành trong nước khi phụ thuộc vào các đối tác phân phối, đặc biệt ở thị trường khách quốc tế. Khi không chủ động được nguồn khách và giá bán, doanh nghiệp dễ rơi vào cạnh tranh về giá, trong khi vẫn phải duy trì chi phí nhân sự, vận hành và tổ chức dịch vụ.
Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh trong lĩnh vực lưu trú cũng ngày càng rõ nét khi nguồn cung khách sạn tiếp tục gia tăng.
Theo báo cáo thị trường khách sạn năm 2026 của Savills, công suất phòng bình quân tại Hà Nội trong quý II đạt khoảng 70% tại 65 khách sạn được khảo sát. Trong bối cảnh nguồn cung mới tiếp tục xuất hiện, các doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh để thu hút khách mà còn phải tìm cách kéo dài thời gian lưu trú, phát triển dịch vụ bổ sung và nâng cao mức chi tiêu của mỗi du khách.
Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội, cho rằng việc phát triển thêm các điểm đến ngoài khu vực trung tâm có thể góp phần phân bổ dòng khách và mở rộng thị trường khách sạn.
Một vấn đề khác cũng cần được nhìn nhận thận trọng là chất lượng lợi nhuận. Trường hợp Vinpearl, dù lợi nhuận sau thuế 9 tháng tăng mạnh, lợi nhuận khác đóng góp khoảng 1.706 tỷ đồng, trong khi dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh hợp nhất âm hơn 4.206 tỷ đồng.
Điều này cho thấy việc đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế. Cần xem xét đồng thời khả năng tạo tiền từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, cơ cấu lợi nhuận, các khoản phải thu và nhu cầu vốn phục vụ hoạt động thường xuyên.
Tương tự, đối với Vietravel, bên cạnh việc mở rộng thị trường và tăng doanh thu, nhiệm vụ quan trọng là cải thiện biên lợi nhuận, kiểm soát chi phí quản lý và nâng cao khả năng thu hồi công nợ. Với Du lịch Phú Thọ, việc xử lý áp lực chi phí, trong đó có chi phí thuê đất, và đưa hoạt động kinh doanh trở lại trạng thái có lãi cần được ưu tiên.
Trong hai tháng cuối năm, ngành du lịch Việt Nam đặt mục tiêu đón thêm khoảng 5,5 triệu lượt khách quốc tế để hướng tới mốc 25 triệu lượt trong năm 2026. Đây là mục tiêu lớn, đồng thời mở ra cơ hội kinh doanh trong mùa cao điểm cuối năm cho các doanh nghiệp lưu trú, lữ hành và dịch vụ giải trí.
Tuy nhiên, khi quy mô thị trường ngày càng mở rộng, cạnh tranh cũng sẽ trở nên quyết liệt hơn. Doanh nghiệp không chỉ cần thu hút thêm khách mà còn phải nâng cao năng lực quản trị, chất lượng dịch vụ, hiệu quả khai thác tài sản và khả năng kiểm soát dòng tiền.
Tăng trưởng về lượng khách và tổng thu là tín hiệu tích cực đối với toàn ngành. Nhưng ở cấp độ doanh nghiệp, kết quả cuối cùng vẫn phải được thể hiện bằng lợi nhuận thực chất và khả năng duy trì hoạt động kinh doanh bền vững.
Bởi vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là du lịch Việt Nam đón thêm bao nhiêu triệu lượt khách, mà còn là các doanh nghiệp trong nước giữ lại được bao nhiêu giá trị từ sự tăng trưởng ấy.
