Bài 3: Hải Phòng – Từ tiết kiệm nguồn lực đến khơi thông dư địa phát triển

VHDN: Sau tiết kiệm 5% kế hoạch vốn, câu chuyện không dừng ở phần giảm được. Từ điều hành vốn, rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng đến khơi thông quỹ đất, Hải Phòng đang mở thêm dư địa để nguồn lực sớm chuyển thành giá trị phát triển.

Điều hành vốn theo khả năng hấp thụ

Năm 2026, Hải Phòng thực hiện tiết kiệm 5% kế hoạch vốn theo chỉ đạo của Trung ương, tương ứng 1.839,034 tỷ đồng. Khoản tiết kiệm này không đồng nhất với phần vốn được điều chỉnh, điều chuyển giữa các dự án. Tuy nhiên, cả hai cùng đặt ra một yêu cầu trong điều hành: nguồn lực phải được sử dụng đúng chỗ, đúng thời điểm và sớm phát huy hiệu quả. Ngày 25/9/2026, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết số 42/ NQ-HĐND về điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư công năm 2026 lần thứ 4. Theo Phụ lục VI kèm Nghị quyết, có 46 dự án được điều chỉnh tăng và 88 dự án điều chỉnh giảm, với tổng mức tăng và giảm cùng khoảng 434,55 tỷ đồng. Phía sau những con số tăng – giảm là cách điều hành linh hoạt hơn: vốn sau phân bổ tiếp tục được rà soát theo khả năng thực hiện, thay vì giữ nguyên tại những dự án chưa thể hấp thụ hết.

Đến hết ngày 30/9/2026, Hải Phòng đã giải ngân 30.780 tỷ đồng, đạt 79,42% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao đầu năm; đồng thời đạt 83,3% kịch bản giải ngân tại Kế hoạch số 258/KH-UBND ngày 10/7/2026, vượt 3.275 tỷ đồng, tương ứng 8,9% so với mục tiêu đề ra. Theo đánh giá của Bộ Tài chính, Hải Phòng xếp thứ 5/34 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao nhất cả nước.

Tại Văn bản số 10507/ STC-THQH ngày 08/10/2026, Sở Tài chính Hải Phòng yêu cầu thường xuyên rà soát khả năng giải ngân từng dự án, chủ động đề xuất điều chuyển kế hoạch vốn từ các dự án chậm giải ngân sang những dự án có tiến độ và khả năng giải ngân tốt hơn. Theo Sở Tài chính Hải Phòng, sau lần điều chỉnh này, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của thành phố được bổ sung 7.355 tỷ đồng, nâng tổng kế hoạch lên 46.150 tỷ đồng. Sau khi loại trừ 5% tiết kiệm chi, số vốn phải giải ngân đến ngày 31/01/2027 là 44.311 tỷ đồng. Với 30.780 tỷ đồng đã giải ngân đến hết tháng 9, Hải Phòng còn khoảng 13.531 tỷ đồng cần tiếp tục giải ngân trong 4 tháng cuối niên độ ngân sách.

Phóng viên ghi nhận thực tế tại công trường “Dự án xây mới các khối nhà Bệnh viện Đa khoa Hải Dương”, thành phố Hải Phòng – nơi tiến độ thi công đang được tập trung triển khai.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Hưng – Phó Giám đốc Sở Tài chính Hải Phòng cho biết: “Đến ngày 30/9/2026, Hải Phòng đã giải ngân 30.780 tỷ đồng, đạt 79,42% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thuộc nhóm địa phương có tỷ lệ giải ngân cao của cả nước. Tuy nhiên, trong những tháng cuối năm, yêu cầu đặt ra vẫn là phải tiếp tục rà soát sát tiến độ và khả năng giải ngân của từng dự án, kịp thời điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, khả năng hấp thụ thấp sang những dự án có tiến độ tốt, có nhu cầu và khả năng giải ngân cao hơn. Cùng với đó là đẩy nhanh thủ tục đầu tư, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc để nguồn vốn được đưa vào sử dụng đúng thời điểm, phát huy hiệu quả đầu tư và đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển của thành phố.”

Như vậy, 1.839,034 tỷ đồng tiết kiệm 5%, 7.355 tỷ đồng vốn bổ sung và 434,55 tỷ đồng điều chỉnh giữa các dự án là những lớp nguồn lực khác nhau. Không thể hiểu khoản tiết kiệm 5% được đem phân bổ trực tiếp cho các dự án tăng vốn; điểm gặp nhau nằm ở cách nguồn lực được tổ chức, điều hành để phát huy hiệu quả tốt hơn. Vốn được bố trí đúng chỗ mới là một bước. Để nguồn lực ấy sớm chuyển thành khối lượng, công trình và giá trị sử dụng, yếu tố thời gian cũng cần được tính đến như một phần của hiệu quả đầu tư.

Tiết kiệm thời gian để đầu tư sớm phát huy hiệu quả

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Hải Phòng, năm 2026, Ban được giao hơn 12.000 tỷ đồng vốn đầu tư công. Để bám tiến độ giải ngân, Ban lập kế hoạch chi tiết theo tuần, tháng và quý cho từng dự án. Đến hết tháng 5, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 45% kế hoạch vốn được giao. Riêng phần vốn dành cho giải phóng mặt bằng vẫn còn khoảng 2.300 tỷ đồng cần tiếp tục giải ngân. Vốn có thể đã được bố trí, nhưng nếu mặt bằng chưa được bàn giao thì công trình vẫn chưa thể tạo ra khối lượng tương ứng. Nguồn lực vẫn được bảo toàn, nhưng hiệu quả đầu tư chưa thể phát huy đầy đủ nếu mặt bằng chưa được bàn giao đúng tiến độ.

Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường nối Quốc lộ 5 với Quốc lộ 10 là một trường hợp đáng chú ý. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 5.273,4 tỷ đồng, được xác định hoàn thành xây dựng trong năm 2028. Riêng đoạn qua phường Kiến An cần thu hồi khoảng 17,20 ha đất, tại phường Phù Liễn khoảng 28,26 ha và tại xã Kiến Thụy khoảng 8,25 ha.

Đến hết tháng 9/2026, Ban đã cấp cho phường Phù Liễn khoảng 590 tỷ đồng, trong đó đã chi trả khoảng 503 tỷ đồng; tại phường Kiến An, khoảng 704 tỷ đồng đã được cấp, trong đó đã chi trả khoảng 448 tỷ đồng; còn tại xã Kiến Thụy, khoảng 41 tỷ đồng đã được cấp và chi trả toàn bộ cho công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng.

Những con số trên cho thấy mặt bằng đang từng bước được chuyển từ khâu cần tiếp tục tháo gỡ thành điều kiện để đẩy nhanh thi công. Với dự án đặt mốc hoàn thành trong năm 2028, mỗi khoảng thời gian được rút ngắn ở khâu giải phóng mặt bằng không chỉ mở thêm không gian cho công trường mà còn giữ lại quỹ thời gian dành cho xây dựng và kéo gần hơn thời điểm công trình được đưa vào sử dụng. Khi tuyến đường hoàn thành, nguồn vốn bắt đầu chuyển thành năng lực kết nối giao thông và không gian phát triển mới. Ở góc độ đó, tiết kiệm thời gian cũng chính là tiết kiệm nguồn lực; hiệu quả đầu tư không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân, mà còn ở việc công trình được đưa vào khai thác đúng thời điểm để sớm phát huy công năng. Nếu với đầu tư xây dựng, tháo gỡ mặt bằng giúp rút ngắn thời gian thực hiện dự án, thì với đất đai, tài sản công, yêu cầu còn trực tiếp hơn: đưa nguồn lực sớm trở lại khai thác và phát huy công năng.

Khơi thông quỹ đất, mở thêm không gian phát triển

Một khu đất chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đưa trở lại sử dụng, tạo nguồn thu hoặc mở ra điều kiện cho những dự án mới. Cổng Thông tin điện tử thành phố Hải Phòng đã công khai danh mục 88 khu đất thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất năm 2026 đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư do Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố quản lý.

Ở một hướng khác, ngày 9/9/2026, UBND thành phố cũng ban hành Quyết định số 3606/QĐ-UBND, phê duyệt danh mục các khu đất, thửa đất cho thuê ngắn hạn do Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý đợt 4, gồm 91 cơ sở. Việc đấu giá hoặc cho thuê ngắn hạn trong thời gian chưa có phương án sử dụng lâu dài mở thêm một hướng khai thác quỹ đất, qua đó tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực đang được quản lý. Theo hồ sơ đấu giá và quyết định công nhận kết quả đấu giá của UBND thành phố Hải Phòng, Khu đô thị mới dọc đường Đỗ Mười kéo dài và vùng phụ cận có giá trúng khoảng 4.828,5 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm khoảng 234,5 tỷ đồng; khu đất thực hiện dự án nhà ở thương mại tại đảo Vũ Yên có mức chênh khoảng 186,2 tỷ đồng; còn Dự án đầu tư xây dựng công trình hỗn hợp cao tầng và dịch vụ thương mại tại lô I.14/ CTHH-01, Khu đô thị mới Bắc sông Cấm có mức chênh gần 40 tỷ đồng. Tính riêng ba trường hợp, tổng giá trúng đấu giá cao hơn tổng giá khởi điểm khoảng 460,7 tỷ đồng. Con số 460,7 tỷ đồng là phần chênh giữa tổng giá trúng và tổng giá khởi điểm của ba trường hợp, không phải khoản “tiết kiệm” hay “tăng thu ngân sách” được cơ quan quản lý công bố. Điều đáng chú ý hơn là quỹ đất được đưa trở lại khai thác, từng bước phát huy giá trị của nguồn lực. Khi đất được đưa vào đấu giá, cho thuê hoặc xác lập phương án sử dụng, thành phố không chỉ mở thêm khả năng khai thác nguồn thu mà còn tăng tính chủ động đối với quỹ đất đang quản lý, tạo thêm mặt bằng cho đầu tư và mở rộng không gian cho sản xuất, kinh doanh, đô thị và dịch vụ.

Từ kiểm soát chi phí, điều hành nguồn vốn ở Bài 1 đến khơi thông đất đai, tài sản công và đầu tư xây dựng ở Bài 2, Bài 3 đi thêm một bước: nguồn lực sau tiết kiệm và khơi thông đã tạo ra giá trị gì cho Hải Phòng? Câu trả lời không nằm ở một con số trên kế hoạch, mà ở cách vốn được đưa tới nơi có khả năng hấp thụ tốt hơn, thời gian thực hiện dự án được rút ngắn và quỹ đất được đưa trở lại khai thác. Đó là bước chuyển từ “phân bổ nguồn lực” sang “tối ưu hiệu quả nguồn lực”.

Ba bài, ba lát cắt khác nhau nhưng cùng gặp ở một điểm: nguồn lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi được quản lý chặt chẽ, khơi thông kịp thời và đưa vào sử dụng hiệu quả. Từ đó, những con số trên kế hoạch mới trở thành tiến độ ngoài công trường, năng lực kết nối, mặt bằng đầu tư và không gian phát triển mới. Đó cũng là dấu ấn rõ nhất của chủ trương tiết kiệm, chống lãng phí gắn với nâng cao hiệu quả đầu tư công: biến nguồn lực hiện có thành động lực phát triển mới cho Hải Phòng.

Ái Liên

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 10/2026)

16:16:44 11-10-2026