Nghệ An: Khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò kinh tế tư nhân trong giai đoạn phát triển mới

Cảng Cửa Lò, tỉnh Nghệ An.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Nghệ An xác định phát triển kinh tế tư nhân là nhiệm vụ trọng tâm nhằm huy động nguồn lực xã hội, tạo động lực tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ.
Những năm gần đây, khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh phát triển mạnh cả về số lượng và chất lượng. Hiện toàn tỉnh có hơn 19.000 doanh nghiệp đang hoạt động trên tổng số gần 48.700 doanh nghiệp đăng ký, đóng góp tích cực vào tăng trưởng, tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, số doanh nghiệp thành lập mới vẫn duy trì mức tăng cao. Năm 2025 tăng 85,2%, sáu tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng 46,88%; số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng tăng ở mức hai con số. Điều đó phản ánh niềm tin ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư, kinh doanh của địa phương.
Thu hút đầu tư tiếp tục là điểm sáng. Sáu tháng đầu năm 2026, tổng vốn đầu tư cấp mới và tăng thêm đạt hơn 68.571 tỷ đồng, vượt kết quả của cả năm trước. Thu hút FDI đạt gần 980 triệu USD trong năm 2025 và hơn 835 triệu USD chỉ trong 5 tháng đầu năm 2026, cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của Nghệ An đối với các nhà đầu tư. Khu vực kinh tế tư nhân cũng đóng góp quan trọng vào nguồn thu ngân sách. Giai đoạn từ tháng 5/2025 đến tháng 5/2026, thu ngân sách từ khu vực này đạt hơn 29.221 tỷ đồng, chiếm gần 90% tổng thu nội địa; riêng thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh đạt hơn 10.376 tỷ đồng.
Đà tăng trưởng của tỉnh tiếp tục được duy trì với GRDP năm 2025 tăng 8,44%, thuộc nhóm địa phương tăng trưởng cao của cả nước; quý I/2026 tăng 8,15%. Những kết quả đó có sự đóng góp quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI. Không chỉ thúc đẩy tăng trưởng, khu vực kinh tế tư nhân còn đóng vai trò tích cực trong tiến trình hội nhập quốc tế. Trong vòng một năm, các cơ quan chức năng đã cấp hơn 21.700 bộ chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi; kim ngạch xuất khẩu tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do chiếm khoảng 52% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.
Đến nay, hàng hóa mang thương hiệu Nghệ An đã có mặt tại khoảng 170 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nước thành viên CPTPP. Đây là minh chứng cho năng lực cạnh tranh, khả năng thích ứng và sự trưởng thành của doanh nghiệp địa phương trong quá trình hội nhập.
Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị quyết số 68-NQ/ TW là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Quán triệt tinh thần đó, Nghệ An xác định cải cách hành chính là khâu đột phá nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi.
Chủ đề cải cách hành chính năm 2026 được tỉnh lựa chọn là “Hành động quyết liệt, siết chặt kỷ cương, tăng cường kiến tạo”, thể hiện quyết tâm xây dựng chính quyền phục vụ, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân.
Tinh thần kiến tạo được cụ thể hóa bằng việc chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trên cơ sở quản lý rủi ro, lấy mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Phương châm “3 tăng, 2 giảm, 2 không” được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Những nỗ lực cải cách đã mang lại kết quả tích cực. Năm 2025, Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) của Nghệ An đạt 88,15 điểm; lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính xếp thứ 3 cả nước; chỉ số hài lòng của người dân và tổ chức tiếp tục được cải thiện. Đây là yếu tố quan trọng củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nâng cao sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt, lợi thế không chỉ đến từ vị trí địa lý hay chính sách ưu đãi mà còn từ chất lượng thể chế và năng lực điều hành. Một chính quyền kiến tạo, biết lắng nghe và kịp thời tháo gỡ khó khăn sẽ tạo động lực để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh những kết quả tích cực, khu vực kinh tế tư nhân của Nghệ An vẫn còn đối mặt với những rào cản về vốn, đất đai, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc nhận diện đúng các điểm nghẽn và có giải pháp tháo gỡ đồng bộ là điều kiện quan trọng để khơi thông nguồn lực phát triển.
Về vốn, mặc dù hệ thống ngân hàng duy trì dư nợ cho doanh nghiệp ở mức hơn 115 nghìn tỷ đồng, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận tín dụng do chưa đáp ứng điều kiện vay theo phương thức truyền thống. Vì vậy, việc mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền, dữ liệu thanh toán và phương án sản xuất, kinh doanh được xem là hướng đi phù hợp với đặc điểm của khu vực kinh tế tư nhân.

Khu công nghiệp Hoàng Mai I.
Đối với đất đai, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án. Tỉnh đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đồng thời đẩy nhanh triển khai các công trình hạ tầng chiến lược như cao tốc Vinh – Thanh Thủy, Cảng hàng không quốc tế Vinh, Cảng nước sâu Cửa Lò, hạ tầng Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp trọng điểm nhằm mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực thu hút đầu tư.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên tri thức và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành yêu cầu tất yếu. Nghệ An đã ban hành Chương trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trọng tâm giai đoạn 2026-2030, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và chuyển đổi số.
Nguồn nhân lực tiếp tục là bài toán lớn. Năm 2026, nhu cầu lao động của các doanh nghiệp trong Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp được dự báo khoảng 90.000-100.000 người, trong khi nguồn cung lao động kỹ thuật còn hạn chế. Để giải quyết vấn đề này, tỉnh đang xây dựng Nghị quyết về phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045; tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp; hỗ trợ kết nối cung – cầu lao động, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội và các thiết chế phúc lợi để giữ chân người lao động.
Tư duy xuyên suốt của Nghệ An không chỉ là tháo gỡ từng khó khăn riêng lẻ mà là giải quyết đồng bộ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và nhân lực. Đây cũng là điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân phát huy vai trò là động lực quan trọng của tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.
Đại hội Đảng bộ tỉnh Nghệ An lần thứ XX xác định kinh tế tư nhân và khu vực FDI là hai động lực tăng trưởng quan trọng trong giai đoạn phát triển mới. Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung thực hiện ba đột phá chiến lược gồm hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại.
Cùng với cải thiện môi trường đầu tư, Nghệ An ưu tiên nguồn lực cho các công trình hạ tầng chiến lược, nhất là giao thông, logistics, hạ tầng số, Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp trọng điểm; đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án động lực như cao tốc Vinh – Thanh Thủy, Cảng nước sâu Cửa Lò, Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập và hệ thống hạ tầng khu công nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực kết nối và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp.
Mục tiêu của Nghệ An không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp mà quan trọng hơn là xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh cao, tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.
Theo định hướng đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu có từ 30.000-32.000 doanh nghiệp hoạt động; khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50-60% GRDP, 65-70% tổng thu ngân sách địa phương và tạo việc làm cho khoảng 85% lực lượng lao động trên địa bàn. Đến năm 2045, Nghệ An hướng tới khoảng 40.000 doanh nghiệp hoạt động, hình thành nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, có thương hiệu và đủ năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế.
Những mục tiêu đó không chỉ phản ánh khát vọng phát triển kinh tế mà còn thể hiện quyết tâm xây dựng đội ngũ doanh nhân bản lĩnh, sáng tạo, có văn hóa kinh doanh và trách nhiệm xã hội. Đây sẽ là nền tảng để Nghệ An hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng của Bắc Trung Bộ, đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW tại Nghệ An cho thấy, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ dừng ở việc ban hành cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mà quan trọng hơn là kiến tạo một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, trong đó thể chế thông thoáng, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo trở thành những động lực cốt lõi. Việc cụ thể hóa đồng bộ tinh thần các Nghị quyết số 68-NQ/TW, 57-NQ/TW và 39-NQ/TW đang tạo nền tảng để hình thành cộng đồng doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân Nghệ An lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh, văn hóa kinh doanh và khát vọng cống hiến. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng để Nghệ An vươn lên trở thành cực tăng trưởng của khu vực Bắc Trung Bộ, đồng thời đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Lâm Oanh
(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 7/2026)
VHDN: Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển khi xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Từ tinh thần chuyển mạnh từ […]