Thơ chúc Tết năm 1946 của Bác Hồ: Sáng mãi tinh thần “Kháng chiến” và “Kiến quốc”

VHDN: Tết Bính Tuất (1946) là mùa xuân đầu tiên dân tộc ta được hưởng không khí tự do sau hơn 80 năm nô lệ dưới ách thực dân. Giá trị của sự tự do ấy lại nhân lên gấp bội khi đồng bào cả nước được đón nhận lời chúc Tết năm mới của Bác Hồ kính yêu. 80 năm đã đi qua, nhưng giá trị của những vần thơ ấy vẫn mãi mãi sáng như ngọn đuốc dẫn dắt dân tộc ta vững vàng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. “Kháng chiến” và “Kiến quốc” luôn là nhiệm vụ quan trọng bậc nhất trong lịch sử dân tộc, vừa là phương châm, vừa là niềm tin cho chúng ta xây dựng và phát triển đất nước ngày càng thịnh vượng.

Bài thơ chúc Tết năm Bính Tuất (1946) mang ý nghĩa lịch sử trọng đại, là bài thơ chúc Tết đầu tiên của Bác Hồ sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa giành được độc lập: Tết năm 1946 là mùa xuân đầu tiên dân tộc ta được hưởng không khí tự do sau hơn 80 năm nô lệ dưới ách thực dân. Song đất nước cũng đang ở thế “ngàn cân treo sợi tóc”, phía Nam thực dân Pháp đã nổ súng xâm lược lần thứ hai, phía Bắc quân Tưởng đang kéo vào. Trước khó khăn và thách thức chồng chất, lòng mỗi người dân như được ấm lại, vững tin và quyết tâm hơn khi đón nhận lời động viên đầu năm của Bác. Thơ chúc Tết của Bác bao giờ cũng đem lại cho ta niềm vui đầm ấm, bao giờ cũng là niềm tin son sắt vào hướng đi của cách mạng.

Lời chúc “Muôn việc đều tiến tới” không chỉ là lời chúc may mắn thông thường, đây là mong muốn của Bác về sự phát triển toàn diện của một quốc gia non trẻ. Vì vậy, Bác xác định rõ phải thực hiện hai nhiệm vụ song hành: “Kháng chiến” (chống giặc ngoại xâm) và “Kiến quốc” (xây dựng đất nước, diệt giặc đói, giặc dốt). Đây là sự tổng kết đường lối cách mạng ngắn gọn và dễ hiểu của Bác để mọi tầng lớp Nhân dân ghi nhớ và thực hiện. Đoàn kết, đồng lòng và quyết tâm sẽ mang lại niềm tin tất thắng.

Hỡi các chiến sĩ yêu quí,

…

Bao giờ kháng chiến thành công,

Chúng ta cùng uống một chung rượu đào.

Tết này ta tạm xa nhau,

Chắc rằng ta sẽ Tết sau sum vầy.

…

Chúc đồng bào:

Trong năm Bính Tuất mới,

Muôn việc đều tiến tới.

Kiến quốc mau thành công,

Kháng chiến mau thắng lợi

….

Việt Nam độc lập muôn năm!

Dù trong gian khó, thơ Bác vẫn tràn đầy tinh thần lạc quan và sự minh triết của một vị lãnh tụ biết định hướng cho dân tộc đi đến thắng lợi cuối cùng. Bài thơ như một lời hiệu triệu, như một “mệnh lệnh hành quân” đầu năm, biến những cảm xúc mừng xuân thành hành động cách mạng cụ thể, một quyết tâm sắt đá của toàn dân tộc. Mùa xuân 1946 trong thơ Bác đã thực sự trở thành mùa xuân của hy vọng, khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc để bảo vệ và xây dựng đất nước.

Trong không khí của mùa xuân năm 2026, đọc lại vần thơ chúc Tết 1946 của Bác Hồ càng thấy giá trị và ý nghĩa thời đại sâu sắc, khi đất nước đang đứng trước những vận hội mới. Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, chúng ta tiếp tục thực hiện công cuộc “Kháng chiến” và “Kiến quốc” với một vị thế mới, tư duy mới, lối đi mới, cách làm mới và tầm nhìn rộng lớn hơn.

“Kháng chiến” ngày nay không còn là tiếng súng, mà là bảo vệ thành quả và giữ vững bản sắc. Cuộc kháng chiến ấy cũng vô cùng cam go trên các mặt trận. Đó là cuộc chiến chống lại sự lạc hậu, nghèo nàn; là chống lại giặc “nội xâm” (tham nhũng, lãng phí, tiêu cực); là giữ gìn môi trường, chống biến đổi khí hậu… “Kháng chiến” để bảo vệ thành quả cách mạng, để xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, văn minh, thịnh vượng.

Ngày nay “Kiến quốc” đang được cả dân tộc ta thực hiện quyết liệt hơn, mạnh mẽ hơn, thần tốc hơn, được nâng lên ở tầm cao mới. Chúng ta “Kiến quốc” là sắp xếp lại đơn vị hành chính, tổ chức và bộ máy; “Kiến quốc” là thực hiện công cuộc chuyển đổi số và kinh tế tri thức, là xây dựng hạ tầng chiến lược, xây dựng kinh tế xanh và phát triển bền vững. “Kiến quốc” là tập trung phát triển văn hóa, giáo dục, là phát triển con người để nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Mùa xuân năm 2026 đánh dấu cột mốc 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới của Đảng với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Đất nước bước vào kỷ nguyên mới với một tâm thế mới, với nhiều quyết sách lớn mang tính chiến lược được xác định trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Mùa xuân 2026 là lúc toàn dân đồng lòng, phát huy trí tuệ tập thể để vượt qua những biến động của kinh tế toàn cầu, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ, xây dựng đời sống Nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Cũng như mùa xuân 1946, xuân 2026 không chỉ là sự khởi đầu của một năm mới, mà còn là khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới. Sự nghiệp “Kháng chiến” và “Kiến quốc” của chúng ta vẫn sẽ được tiếp tục nhưng ở tầm cao mới. Sự nghiệp đó chắc chắn sẽ giành thắng lợi “Mọi việc đều tiến tới” đúng theo di nguyện của Người.

80 năm đã trôi qua, đọc lại bài thơ Chúc Tết năm 1946 của Bác để tâm hồn ta thêm sáng, chí ta thêm bền, để cùng nhau chung sức xây dựng đất nước thịnh vượng. Quyết tâm thực hiện lời Bác dạy, chắc chắn công cuộc “Kháng chiến” và “Kiến quốc” trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc ta sẽ “mau thắng lợi” “mau thành công”.

Ngọc Châu

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 1&2 – Xuân Bính Ngọ 2026)