Sự kiện - chuyên đề:

Văn hóa kinh doanh Việt Nam: Từ hình thành nền móng đến góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia

VHDN: Sau một thập kỷ hình thành và phát triển, Văn hóa Kinh doanh Việt Nam đã từng bước tạo dựng nền móng từ chủ trương của Đảng, sự thể chế hóa của Nhà nước đến sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu 2016-2026 là chặng đường tạo nhận thức và đặt nền móng, thì 2026-2035 cần chuyển mạnh sang góp phần kiến tạo năng lực, đưa văn hóa vào quản trị, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước góp phần tạo dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia.

 

Từ nền tảng tư tưởng đến cuộc vận động ở tầm quốc gia

Văn hóa Kinh doanh Việt Nam không hình thành như một phong trào nhất thời mà là kết quả của quá trình nhận thức, thể chế hóa và hành động với sự tham gia của nhiều chủ thể.

Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đã đặt nền tảng quan trọng: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, phải gắn với phát triển kinh tế, con người và mục tiêu phát triển bền vững.

Ngày 26/9/2016, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1846/QĐ-TTg về Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, lấy ngày 10/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam. Ngày 7/11/2016, Thủ tướng Chính phủ phát động trên phạm vi toàn quốc Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”.

Ngày 28/2/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 248/QĐ-TTg thành lập Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”(BTC 248).

Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) giữ vai trò cơ quan thường trực của Ban Tổ chức 248, tham gia nghiên cứu, tư vấn, kết nối, triển khai các hoạt động và hỗ trợ doanh nghiệp.

Nhìn trên một dòng chảy xuyên suốt, có thể thấy: chủ trương của Đảng tạo nền tảng tư tưởng; Nhà nước thể chế hóa; Thủ tướng Chính phủ phát động Cuộc vận động; Ban Tổ chức 248 được thành lập; VNABC làm cơ quan thường trực; doanh nghiệp là chủ thể thực hành và xã hội cùng lan tỏa.

Mười năm qua, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở các chương trình, diễn đàn, hoạt động tôn vinh hay mô hình được xây dựng, mà ở sự chuyển biến trong nhận thức. Văn hóa ngày càng được nhìn nhận không đứng bên ngoài hoạt động kinh doanh mà hiện diện trong quản trị, ứng xử với người lao động, khách hàng, đối tác, trách nhiệm xã hội và xây dựng thương hiệu.

Trong nền kinh tế cạnh tranh, doanh nghiệp không chỉ cần vốn, công nghệ và thị trường mà còn cần uy tín, niềm tin, khả năng giữ chân nhân tài và trách nhiệm với cộng đồng. Vì vậy, văn hóa chỉ thực sự có giá trị khi trở thành nguyên tắc để doanh nghiệp lựa chọn, quyết định và hành động.

Chuyển từ nhận thức sang năng lực

Nếu giai đoạn 2016-2026 tập trung đưa văn hóa đến gần doanh nghiệp, thì giai đoạn 2026-2035 phải hướng tới mục tiêu đưa Văn hóa Kinh doanh vào năng lực phát triển của doanh nghiệp và quốc gia. Bởi bối cảnh mới đang tạo ra không gian chiến lược rộng hơn.

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân nhấn mạnh yêu cầu xây dựng khu vực kinh tế tư nhân mạnh, nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và củng cố niềm tin thể chế.

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực quản trị của khu vực kinh tế nhà nước, phát huy vai trò trong những lĩnh vực then chốt.

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam khẳng định văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh, động lực và trụ cột của phát triển nhanh, bền vững; các giá trị văn hóa phải thấm sâu vào đời sống kinh tế, xã hội và góp phần tạo dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài mở thêm không gian huy động nguồn lực của trí thức, chuyên gia, doanh nhân và các mạng lưới kết nối Việt Nam với thế giới.

“Văn hóa Kinh doanh Việt Nam là một cấu phần quan trọng của hệ sinh thái phát triển quốc gia.”

Từ yêu cầu đó, giai đoạn 2026-2035 cần tập trung vào 7 chương trình hành động có tính liên kết.

Một là, xác lập Hệ giá trị Văn hóa Kinh doanh Việt Nam. “Bộ giá trị 213” là nền tảng quan trọng để đưa các giá trị từ nhận thức thành chuẩn mực hành vi, nguyên tắc lựa chọn và nền tảng ra quyết định.

Hai là, đo lường và xây dựng Chỉ số Văn hóa Kinh doanh Việt Nam. Cần có tiêu chí, chỉ số, cơ sở dữ liệu và công cụ đánh giá khoa học để doanh nghiệp biết mình đang ở đâu, điểm mạnh, điểm yếu và hướng cải thiện. “Điều gì không đo được thì khó quản trị; điều gì không quản trị được thì khó cải thiện.”

Ba là, kiến tạo hệ sinh thái Văn hóa Kinh doanh Việt Nam. Kết nối Nhà nước, doanh nghiệp, doanh nhân, nhà khoa học, hiệp hội, truyền thông, tổ chức xã hội, doanh nghiệp FDI, cộng đồng doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài và các tổ chức quốc tế để chia sẻ tri thức, kinh nghiệm, dữ liệu và mô hình tốt.

Bốn là, đưa văn hóa vào quản trị và phát triển doanh nghiệp. Văn hóa phải hiện diện trong chiến lược, lãnh đạo, nhân sự, đổi mới sáng tạo, chất lượng, quan hệ khách hàng và đối tác, trách nhiệm xã hội, ESG, thương hiệu và phát triển bền vững.

Năm là, phát triển Văn hóa thành năng lực cạnh tranh và thương hiệu Việt Nam. Cần nghiên cứu sâu mối quan hệ giữa văn hóa với quản trị, năng suất, đổi mới sáng tạo, thương hiệu và năng lực cạnh tranh.

Sáu là, quốc tế hóa Văn hóa Kinh doanh Việt Nam. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp FDI, tổ chức quốc tế, mạng lưới doanh nghiệp toàn cầu và cộng đồng doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài; tiếp thu có chọn lọc các chuẩn mực quản trị tiên tiến, đồng thời đưa những giá trị tốt đẹp của doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới.

Bảy là, thể chế hóa, chính sách và lan tỏa Văn hóa Kinh doanh Việt Nam. Từ thực tiễn hình thành dữ liệu, từ dữ liệu phát triển nghiên cứu, từ nghiên cứu đưa ra kiến nghị và từng bước hình thành chính sách, tiêu chí, cơ chế khuyến khích phù hợp.

Bảy chương trình không phải những mảng hoạt động riêng lẻ mà tạo thành một chu trình:

XÁC LẬP GIÁ TRỊ – ĐO LƯỜNG – KẾT NỐI HỆ SINH THÁI – ĐƯA VÀO QUẢN TRỊ – TẠO NĂNG LỰC CẠNH TRANH – QUỐC TẾ HÓA – THỂ CHẾ HÓA VÀ LAN TỎA.

Đây là bước chuyển từ một cuộc vận động về nhận thức sang chương trình hành động dài hạn nhằm tạo năng lực phát triển, với tinh thần “NÓI 1 – LÀM 10”.

Kiến tạo hệ sinh thái để nâng sức cạnh tranh

Một nền Văn hóa Kinh doanh mạnh không thể được xây dựng chỉ bằng hoạt động vận động xã hội mà cần một môi trường thể chế phù hợp.

Nhà nước, các bộ, ngành và địa phương có vai trò kiến tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, ổn định; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp; khuyến khích đổi mới sáng tạo và tạo điều kiện để những giá trị tốt đẹp phát triển.

Trong hệ sinh thái đó, mỗi chủ thể có một vai trò: Nhà nước kiến tạo môi trường; doanh nghiệp là chủ thể thực hành; nhà khoa học cung cấp tri thức và phương pháp; hiệp hội kết nối; truyền thông lan tỏa và góp phần hình thành niềm tin xã hội; doanh nghiệp FDI và đối tác quốc tế mở rộng không gian hợp tác; cộng đồng doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài kết nối nguồn lực Việt Nam với thế giới.

Ban Tổ chức 248 và VNABC cần tiếp tục giữ vai trò kết nối, thúc đẩy, nghiên cứu, tư vấn và tổ chức triển khai.

Nếu thập kỷ đầu là triển khai Cuộc vận động do Thủ tướng Chính phủ phát động, thì thập kỷ tiếp theo phải đặt ra yêu cầu cao hơn: “Không chỉ triển khai, mà phải góp phần kiến tạo.”

Mục tiêu không phải làm cho Ban Tổ chức 248 hay VNABC lớn hơn, mà làm cho hệ sinh thái Văn hóa Kinh doanh Việt Nam lớn hơn, mạnh hơn, khoa học hơn và tạo ra nhiều giá trị hơn.

Đặc biệt, doanh nghiệp FDI và cộng đồng doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài cần được nhìn nhận như những nguồn lực quan trọng. Sự kết nối giữa giá trị Việt Nam với chuẩn mực toàn cầu có thể tạo ra những mô hình mới về quản trị, đổi mới sáng tạo, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững.

Từ Văn hóa Kinh doanh đến sức mạnh tổng hợp quốc gia

Văn hóa Kinh doanh Việt Nam, nếu được phát triển đúng hướng, không chỉ tạo giá trị cho từng doanh nghiệp mà còn có thể đóng góp vào hình ảnh và vị thế quốc gia.

Có thể hình dung theo một chuỗi:

GIÁ TRỊ VIỆT NAM – DOANH NGHIỆP VIỆT NAM – THƯƠNG HIỆU VIỆT NAM – UY TÍN VIỆT NAM – SỨC MẠNH TỔNG HỢP QUỐC GIA.

Một doanh nghiệp đáng tin cậy góp phần tạo nên thương hiệu đáng tin cậy. Những thương hiệu được tôn trọng góp phần hình thành một nền kinh tế có uy tín. Và một nền kinh tế có uy tín sẽ góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh và sức hấp dẫn của quốc gia.

Sức mạnh tổng hợp vì thế không chỉ được tạo dựng bằng nghệ thuật, lịch sử hay ngoại giao… Nó còn thể hiện qua cách Việt Nam sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo, hợp tác và ứng xử với thế giới.

Một sản phẩm Việt Nam có chất lượng là thông điệp về năng lực Việt Nam. Một doanh nghiệp Việt Nam kinh doanh tử tế là một đại sứ về uy tín Việt Nam. Một thương hiệu Việt Nam được tôn trọng trên thị trường quốc tế cũng là một phần của hình ảnh Việt Nam.

Nhìn từ 2016 đến 2026, một nền móng đã được hình thành. Nhưng nền móng chỉ có ý nghĩa khi tiếp tục tạo ra những năng lực mới.

Giai đoạn 2026-2035 cần chuyển mạnh từ nhận thức sang thực hành; từ thực hành sang đo lường; từ đo lường sang quản trị; từ quản trị sang năng lực cạnh tranh; từ doanh nghiệp sang hệ sinh thái; từ hệ sinh thái sang hội nhập và đóng góp vào sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Đây là quá trình không thể hoàn thành bởi một tổ chức, một nhiệm kỳ hay một thế hệ. Nó cần sự tham gia của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và doanh nhân, các nhà khoa học, tổ chức xã hội, doanh nghiệp FDI, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và các đối tác quốc tế.

Mười năm đầu tiên là mười năm đặt nền móng. Mười năm tiếp theo phải là mười năm kiến tạo sức mạnh.

Đến năm 2045, khi Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao, Văn hóa Kinh doanh Việt Nam cần trở thành một nguồn lực của doanh nghiệp, một thành tố của năng lực cạnh tranh quốc gia, một chiếc cầu nối Việt Nam với thế giới và một nguồn đóng góp vào sức mạnh tổng hợp của đất nước.

Văn hóa Kinh doanh Việt Nam – từ hình thành nền móng đến góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia. Đó không chỉ là tên gọi của một chặng đường, mà là một định hướng phát triển và một cam kết hành động.

MỘT THẬP KỶ HÌNH THÀNH NỀN MÓNG VĂN HÓA KINH DOANH VIỆT NAM

2014: Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 đặt nền tảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam.

2016: Ngày 26/9, ban hành Quyết định số 1846/QĐ-TTg về Ngày Văn hóa doanh nghiệp Việt Nam; ngày 7/11, phát động Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam”.

2018: Ngày 28/2, ban hành Quyết định số 248/QĐ-TTg thành lập Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động.

2016-2026: Hình thành nền móng, tạo chuyển biến về nhận thức và xây dựng hệ sinh thái bước đầu.

2026-2035: Chuyển từ nhận thức sang thực hành, đo lường, quản trị, năng lực cạnh tranh, quốc tế hóa và thể chế hóa.

Tầm nhìn 2045: Văn hóa Kinh doanh Việt Nam trở thành nguồn lực của doanh nghiệp và một bộ phận góp phần tạo dựng sức mạnh tổng hợp quốc gia.

 

Hồ Anh Tuấn

Trưởng BTC triển khai Cuộc vận động Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam

Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam

(Theo Tạp chí in VHDNVN tháng 10/2026)

11:16:14 14-10-2026

VHDN: Sau một thập kỷ hình thành và phát triển, Văn hóa Kinh doanh Việt Nam đã từng bước tạo dựng nền móng từ chủ trương của Đảng, sự thể chế hóa của Nhà nước đến sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp. Nếu 2016-2026 là chặng đường tạo nhận thức và đặt nền […]

Đối tác của chúng tôi