Khám sức khỏe toàn dân: Xây “lá chắn” cho cộng đồng

Nhiều năm qua, không ít người dân Nghệ An vẫn giữ thói quen chỉ đến bệnh viện khi cơ thể xuất hiện những cơn đau hoặc bệnh tật đã trở nặng. Thế nhưng, tại các điểm khám sức khỏe toàn dân đang diễn ra trên khắp địa bàn tỉnh, một sự thay đổi âm thầm đang bắt đầu.

Từ những cuộc khám định kỳ, những chỉ số sức khỏe được số hóa và những bệnh lý được phát hiện từ sớm, ngành y tế không chỉ tìm kiếm người bệnh, mà đang từng bước kiến tạo một “văn hóa phòng bệnh” mới trong cộng đồng.

Phát hiện bệnh từ sớm

Từ sáng sớm, nhiều điểm khám sức khỏe tại các địa phương trên địa bàn Nghệ An đã nhộn nhịp người dân đến đăng ký kiểm tra sức khỏe. Trong dòng người xếp hàng chờ đến lượt có những mái đầu bạc phơ chống gậy, những nông dân vừa rời ruộng đồng còn vương mùi nắng gió, những công nhân tranh thủ ngày nghỉ và cả những người đã nhiều năm chưa từng kiểm tra sức khỏe tổng quát.

Phần lớn họ đến với tâm lý đơn giản là “đi khám cho biết”. Thế nhưng, sau những lần đo huyết áp, xét nghiệm máu, siêu âm hay điện tim, không ít người đã bất ngờ trước kết quả nhận được.

Có người lần đầu biết huyết áp của mình đang ở mức cao dù hằng ngày vẫn lao động bình thường. Có người phát hiện chỉ số đường huyết vượt ngưỡng an toàn. Cũng có những trường hợp được bác sĩ khuyến cáo cần tiếp tục thăm khám chuyên sâu để sàng lọc các bệnh lý về tim mạch, gan, thận hay rối loạn chuyển hóa.

Bộ trưởng Bộ Y tế cùng lãnh đạo tỉnh Nghệ An ân cần thăm hỏi, động viên người dân tham gia chương trình khám sức khỏe toàn dân.

Điều đáng chú ý là đa số những người này đều chưa từng nghĩ mình đang mang bệnh. Họ vẫn sinh hoạt, lao động như thường ngày và không cảm nhận rõ những bất thường của cơ thể.

Thực tế ấy cho thấy một thói quen đã tồn tại từ lâu trong đời sống của nhiều người dân: Chỉ tìm đến cơ sở y tế khi cơ thể xuất hiện những cơn đau hoặc khi bệnh tật đã ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Trong khi đó, nhiều căn bệnh nguy hiểm lại âm thầm phát triển qua nhiều năm mà không bộc lộ triệu chứng rõ rệt. Đến khi phát hiện, việc điều trị thường trở nên phức tạp, tốn kém và cơ hội phục hồi cũng giảm đi đáng kể.

Bởi vậy, giá trị lớn nhất của chiến dịch khám sức khỏe toàn dân không chỉ nằm ở số lượng người được khám hay những ca bệnh được phát hiện. Quan trọng hơn, chiến dịch đang giúp người dân nhìn lại tình trạng sức khỏe của chính mình, nhận diện sớm các nguy cơ và hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe chủ động.

Một lần khám định kỳ có thể chưa giải quyết được bệnh tật, nhưng có thể mở ra cơ hội phát hiện bệnh từ sớm. Một chỉ số bất thường trên phiếu xét nghiệm có thể trở thành lời cảnh báo để thay đổi lối sống, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt.

Từ những thay đổi tưởng chừng nhỏ bé ấy, một nhận thức mới về việc bảo vệ sức khỏe đang từng bước hình thành trong cộng đồng: không chờ có bệnh mới đi khám, mà chủ động giữ gìn sức khỏe từ khi còn khỏe mạnh.

Chăm sóc từ cơ sở

Không chỉ diễn ra tại các bệnh viện hay trung tâm y tế lớn, chiến dịch khám sức khỏe toàn dân lần này được triển khai đồng loạt đến tận cơ sở, đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn bao giờ hết.

Trang thiết bị y tế hiện đại được tăng cường về cơ sở, giúp người dân vùng sâu, vùng xa tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng.

Từ miền núi cao đến vùng đồng bằng, từ những bản làng xa xôi đến các khu dân cư đông đúc, đâu đâu cũng dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân đến đăng ký khám sức khỏe ngay tại địa phương.

Để phục vụ công tác khám, sàng lọc, các đoàn y, bác sĩ từ tuyến tỉnh được tăng cường về cơ sở, mang theo nhiều trang thiết bị hiện đại như máy siêu âm, điện tim, xét nghiệm lưu động…

Nhờ đó, người dân ở những địa bàn còn nhiều khó khăn không phải vượt hàng chục cây số đến bệnh viện như trước mà vẫn được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng.

Với nhiều người cao tuổi, đây là lần hiếm hoi họ được kiểm tra sức khỏe một cách đầy đủ và bài bản ngay tại nơi sinh sống. Những nỗi lo về quãng đường xa, chi phí đi lại hay thời gian chờ đợi gần như được gỡ bỏ. Thay vào đó là sự phấn khởi khi được các y, bác sĩ trực tiếp thăm khám, tư vấn và giải đáp những vấn đề liên quan đến sức khỏe.

Tại các điểm khám, bên cạnh hoạt động sàng lọc bệnh tật, đội ngũ y tế còn dành thời gian hướng dẫn chế độ dinh dưỡng, tư vấn cách rèn luyện thể chất và phổ biến những kiến thức cần thiết về phòng ngừa bệnh tật. Những cuộc trò chuyện ngắn nhưng thiết thực ấy đang từng bước thay đổi nhận thức của người dân về việc chăm sóc sức khỏe.

Nếu trước đây nhiều người chỉ tìm đến bệnh viện khi cơ thể xuất hiện những cơn đau hoặc bệnh đã trở nặng, thì nay việc khám sức khỏe định kỳ, theo dõi các chỉ số cơ bản và chủ động phòng ngừa nguy cơ bệnh tật đang dần trở thành thói quen mới.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Thái Văn Thành từng khẳng định, sức khỏe là tài sản quý giá nhất của mỗi con người. Vì vậy, mục tiêu lớn nhất của chiến dịch không chỉ dừng lại ở việc khám và phát hiện bệnh, mà còn hướng tới sự chuyển biến trong nhận thức cộng đồng, từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, từ bị động sang chủ động trong chăm sóc sức khỏe.

Nhiều bệnh lý về tim mạch, huyết áp, đái tháo đường được phát hiện sớm thông qua hoạt động khám sức khỏe cộng đồng.

Thông điệp ấy cũng phản ánh xu hướng phát triển của nền y tế hiện đại. Bởi một hệ thống y tế tiên tiến không được đo bằng số lượng bệnh nhân đến khám chữa bệnh mỗi ngày, mà bằng khả năng giúp người dân sống khỏe mạnh hơn, phát hiện bệnh từ sớm hơn và hạn chế tối đa nguy cơ phải nhập viện.

Hướng tới nền y tế thông minh

Không chỉ dừng lại ở việc khám và sàng lọc bệnh tật, chiến dịch lần này còn mở ra một bước đi mới trong hành trình chuyển đổi số của ngành y tế Nghệ An.

Tại các điểm khám, bên cạnh việc kiểm tra sức khỏe, thông tin của người dân cũng được cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử thông qua ứng dụng VNeID.

Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi người dân sẽ từng bước sở hữu một “y bạ số” riêng, nơi lưu giữ đầy đủ các dữ liệu về tình trạng sức khỏe, kết quả xét nghiệm, tiền sử bệnh tật và quá trình điều trị.

Nếu như trước đây, mỗi lần đi khám bệnh, người dân phải mang theo nhiều loại giấy tờ hoặc cố gắng nhớ lại lịch sử điều trị của mình thì nay, những thông tin ấy sẽ được lưu trữ và đồng bộ trên nền tảng số. Chỉ với vài thao tác tra cứu, bác sĩ có thể tiếp cận đầy đủ dữ liệu cần thiết để hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi và điều trị hiệu quả hơn.

Người cao tuổi được tư vấn, theo dõi sức khỏe và hướng dẫn chăm sóc bản thân sau khi thăm khám.

Giá trị của việc số hóa dữ liệu y tế không chỉ dừng lại ở lợi ích của từng cá nhân. Khi hàng triệu hồ sơ sức khỏe được cập nhật thường xuyên, ngành y tế sẽ có thêm cơ sở để nhận diện bức tranh sức khỏe cộng đồng một cách toàn diện hơn.

Những nhóm bệnh phổ biến, các yếu tố nguy cơ hay xu hướng dịch tễ tại từng địa phương sẽ được thống kê, phân tích và dự báo chính xác hơn, tạo điều kiện để xây dựng các giải pháp phòng ngừa, cảnh báo và can thiệp từ sớm.

Sau những bài học từ đại dịch Covid-19, vai trò của y tế dự phòng ngày càng được khẳng định. Một hệ thống y tế hiện đại không chỉ mạnh ở năng lực điều trị mà còn phải đủ khả năng phát hiện sớm nguy cơ, chủ động bảo vệ sức khỏe người dân trước khi bệnh tật xuất hiện.

Xa hơn những đợt khám sức khỏe đang diễn ra trên khắp địa bàn tỉnh, Nghệ An đang từng bước hiện thực hóa mô hình quản lý sức khỏe mới, lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu số làm nền tảng và lấy phòng bệnh làm chiến lược lâu dài.

Khi mỗi người dân chủ động theo dõi sức khỏe của mình, khi việc khám định kỳ trở thành thói quen và khi công nghệ số được ứng dụng sâu rộng trong lĩnh vực y tế, những giá trị mang lại sẽ không chỉ dừng lại ở từng cá nhân.

Đó còn là sự giảm tải cho hệ thống bệnh viện, là việc tiết kiệm chi phí y tế cho xã hội, là nâng cao chất lượng dân số và chất lượng cuộc sống.

Điều quan trọng nhất đó là nền tảng để xây dựng một cộng đồng khỏe mạnh, nơi ngành y tế không chỉ xuất hiện khi con người đau ốm mà đồng hành cùng họ ngay từ khi còn khỏe mạnh.

Nguồn: Báo Công lý

09:36:50 02-06-2026